Pháp luật 14:21, 06/11/2015 GMT+7

Người nào đốt, phá rừng trái phép hoặc có hành vi khác hủy hoại rừng thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc bị phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm: Cây trồng chưa thành rừng hoặc rừng khoanh nuôi tái sinh thuộc kiểu trạng thái rừng có diện tích từ 35.000m² đến dưới 50.000m²; Rừng sản xuất có diện tích từ 5.000m² đến dưới 10.000m²; Rừng phòng hộ có diện tích từ 4.000m² đến dưới 7.000m²; Rừng đặc dụng có diện tích từ 1.200m² đến dưới 3.000m²; Diện tích các loại rừng dưới mức quy định tại các điểm a, b, c, d khoản 1 Điều này nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm hoặc đã bị kết án về tội này chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; Gây thiệt hại về lâm sản có giá trị từ trên 30 triệu đồng đến 60 triệu đồng đối với rừng sản xuất là rừng tự nhiên; từ trên 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng đối với rừng sản xuất là rừng trồng, rừng khoanh nuôi tái sinh trong trường hợp rừng bị thiệt hại không tính được bằng diện tích đốt rừng, phá rừng hoặc có hành vi khác hủy hoại rừng không tập trung mà phân tán, rải rác trong cùng một tiểu khu hoặc nhiều tiểu khu. Khai thác trái phép thuộc loài thực vật Nhóm IA: từ 2m³ đến 3m³ gỗ tại rừng sản xuất hoặc từ 1,5m³ đến dưới 3m³ tại rừng phòng hộ hoặc từ 1m³ đến 2m³ gỗ tại rừng đặc dụng; Khai thác trái phép thực vật Nhóm IA khác có giá trị từ 70 triệu đồng đến 200 triệu  đồng...

Thứ nhất, theo suy nghĩ của tôi là ban soạn thảo xây dựng điều luật này vẫn theo tư duy kiểu cũ, tức là căn cứ vào mức độ thiệt hại về diện tích rừng và số lượng gỗ để quy ra tội hoặc mức bồi thường đối với những người có hành vi hủy hoại rừng. Tức là điều luận không căn cứ vào tính chất, hậu quả lâu dài do hành vi vi phạm gây ra, cũng như không căn cứ vào vai trò, vị trí của từng loại rừng. Cụ thể là rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ rừng ngập mặn, rừng trong vườn quốc gia, rừng trồng, rừng khoanh nuôi...., mỗi loại rừng có vai trò vị trí hoàn toàn khác nhau. Ví dụ, cùng một hành vi hủy hoại rừng và diện tích bị hủy hoại bằng nhau nhưng hành vi hủy hoại rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, rừng trong vườn quốc gia khác với tính chất của rừng trồng, rừng kinh tế...

Bất cập thứ hai là việc xác định thiệt hại do hành vi hủy hoại rừng rất khó xác định và nếu có xác định thì cũng không thể chính xác. Vì hậu quả của hành vi này không thể đánh giá ngay được tác hại về mặt môi trường lâu dài. Bên cạnh đó, hai loại cây trong hai khu rừng khác nhau, tuy có đường kính giống nhau (so sánh về khối lượng) và có giá trị đối với hệ sinh thái, môi trường gần như nhau, nhưng định giá thiệt hại là hoàn toàn khác nhau. Ví dụ như có hai cây rừng với đường kính bằng nhau (khối lượng gỗ tương đương) nhưng một cây là bằng lăng và một cây là gõ đỏ thì làm sao có thể tính giá trị ngang nhau, rồi quy ra tiền để định khung hình phạt. Và cứ theo cách tư duy này thì sẽ dẫn đến khiếu kiện vì oan sai không biết đến bao giờ mới chấm dứt được.

Bất cập thứ ba là cứ theo quy định tại Điểm a của điều này thì người có hành vi hủy hoại rừng phải đốt hay chặt phá, triệt hạ sạch ít nhất 3,5 ha rừng thì mới xử lý hình sự được. Và cũng với quy định này, nếu người nào có hành vi vi phạm không phải ở một nơi, không phải trong một tháng và mỗi chỗ phá 100m² thì biên chế đâu để đi đo rồi cộng lại cho đủ 3,5 ha mới xử lý hình sự được? Ai cũng biết hậu quả của việc phá rừng là rất lớn, bởi nó không những ảnh hưởng tức thì mà còn kéo dài nhiều năm, gây hệ lụy cho cả hậu thế. Song, nếu người có hành vi vi phạm tội này mà chỉ bị xử lý bằng mức án cải tạo không giam giữ là không phù hợp. Và quy định như vậy thì sẽ không thể chống được nạn chặt phá rừng, cách xây dựng điều luật theo kiểu cũ này chẳng những không xử lý hình sự được nhiều hành vi vi phạm, mà ngược lại còn phản tác dụng, dẫn đến tình trạng phá rừng càng tăng.

Từ xưa đến nay, lâm tặc thường chọn các loại cây lớn, loại gỗ có giá trị trong khu rừng già để đốn hạ. Và một cây lớn đổ thì sẽ có biết bao cây nhỏ bị gãy theo. Điều này cũng có nghĩa là giữ được cây to thì cây nhỏ cũng giữ được. Vì vậy, tôi đề xuất sửa Điều 243 như sau: Mức án phạt thấp nhất đối với hành vi này là 1 năm tù. Người nào đốt, chặt phá trái phép dưới 20 cây rừng có đường kính gốc từ 10cm trở lên thì bị phạt tù từ 1 năm đến 2 năm. Đốt, chặt phá trái phép từ cây thứ 21 đến 50 cây rừng có đường kính gốc từ 10cm trở lên thì bị phạt tù từ 3 năm đến 5 năm. Đốt, chặt phá trái phép từ cây thứ 51 đến 100 cây rừng có đường kính gốc từ 5cm trở lên thì bị phạt tù từ 7 năm đến 10 năm. Đốt, chặt phá trái phép từ 101 cây rừng trở lên có đường kính gốc từ 5cm trở lên thì bị phạt tù từ 12 năm đến 18 năm. Đối với hành vi hủy hoại rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn, rừng trong vườn quốc gia thì cộng thêm 2 năm tù cho mỗi hành vi vi phạm.

Ngoài ra còn có thể bị phạt từ 100 triệu đến 500 triệu đồng hoặc 1 tỷ đồng, đồng thời buộc phải trồng lại số lượng cây gấp 10 lần số cây đã chặt phá. Có luật pháp nghiêm minh thì chắc chắn hành vi phá rừng, lấn chiếm đất rừng sẽ được ngăn chặn triệt để.

N.V