2/2017
6
4 Tháng Giêng(T)
Giáp Ngọ

Bài học cho hậu thế

09:11 AM - 20/04/2017

BP - ​​​​​​​Theo sách “Đại Nam liệt truyện”, trong suốt quá trình hoạt động lật đổ triều đình Tây Sơn của vua Gia Long, có sự góp công lớn của một công chúa, người đã tổ chức hoạt động trinh thám từ thành Phú Xuân đến tận Quy Nhơn. Đó là công chúa Nguyễn Phúc Ngọc Tuyên (1737-1809), con gái thứ 2 của Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát - vị chúa đời thứ 8 của đàng Trong và em của Vương tử Nguyễn Phúc Luân (cha của vua Gia Long) và là chị của chúa Nguyễn Phúc Thuần. Bà được chúa cho lấy Tiết chế Chưởng doanh Nguyễn Cửu Thống, dòng dõi võ tướng Nguyễn Cửu Kiều.

Trong sự biến năm 1774, khi quân Trịnh tấn công vào Phú Xuân, Nguyễn Cửu Thống chết trận, bà ở lại xã Vân Dương (nay thuộc huyện Hương Thủy) và xuống tóc đi tu, người ta gọi là sư cô Vân Dương. Khi quân Tây Sơn tiến ra chiếm Phú Xuân, phá hủy lăng tẩm các chúa Nguyễn, bà sai con rể là Nguyễn Đức Tuấn cùng sư già thân tín bí mật đến các xã Định Môn, Kim Ngọc, dặn người dân sở tại theo dõi tìm cách bảo hộ lấy hài cốt.

 

Minh họa: S.H

 

Khi ấy, Nguyễn Ngọc Huyên, người làng Cư Chánh đã làm theo lời bà và giữ gìn được một phần hài cốt của Nguyễn Phúc Luân để sau này lập công với Gia Long. Năm 1791, bà ngầm sai người thân tín, tên là Thiện, đáp thuyền buôn vào Gia Định gặp chúa Nguyễn Phúc Ánh, đem việc ấy tâu lên. Nhân đó, Thiện cũng đem tình hình quân Tây Sơn động tĩnh ra sao, binh lương nhiều, ít thế nào, tâu bày từng việc một... Bà cũng gửi cho chúa bài Hoài Nam khúc do Hoàng Quang, người xã Thái Dương đã soạn để trình bày cho biết lòng dân nhớ mong nhà Nguyễn. Được thư của bà viết, chúa Nguyễn Phúc Ánh rất vui. Từ đó, Nguyễn Ánh nếu có sai người đi lại trinh thám tình hình Tây Sơn đều bí mật cư trú ở nhà bà.

 

Bà lại lấy tiền của giao cho Nguyễn Đức Tuấn đi chiêu dụ nhân dân và quan lính Tây Sơn khuyên họ quy thuận. Chúa cũng sai người đưa mật dụ và giấy đóng dấu để trống giao cho bà tùy nghi viết chỉ sai, chỉ truyền để cấp cho người làm việc. Về sau sự việc bị lộ, Đô đốc triều Tây Sơn là Dật đem quân đến vây nhà. May sao những người được mật sai bấy giờ không ở đó nên bà mới được an toàn. Quân của Đô đốc Dật tìm mãi, không bắt được ai bèn cướp của cải mang đi. Năm 1797, Binh bộ nhà Tây Sơn là Nguyễn Đại Phác, được cử đi trấn thủ thành Quy Nhơn. Đức Tuấn có quen Phác, biết Phác ngầm có ý quy phục chúa Nguyễn nên lúc Phác đi, bà sai Đức Tuấn đi tiễn, dọc đường, đọc câu “Thời hồ! Thời hổ, bất tái lai” (Thời cơ! Thời cơ! Nếu bỏ qua thì nó không trở lại nữa) của Khoái Triệt, Phác hiểu ý, gật đầu đi.

Đô đốc Tây Sơn khi ấy là Lê Chất, tuy là tướng giỏi nhưng do sau khi vua Quang Trung mất, nội bộ triều Tây Sơn lục đục, vua Quang Toản nghi ngờ bố vợ Chất là Lê Trung có mưu đồ phản loạn nên lệnh cho bắt mà giết đi, rồi sai lùng bắt Chất rất gấp. Chất phải chọn lấy một tên đầy tớ có mặt mũi gần giống mình, rồi cho uống thuốc độc chết khiến quân của Quang Toản tưởng Chất đã tự tử, rồi trốn vào ẩn náu trong núi Trà Bồng, miền núi của tỉnh Quảng Ngãi. Bà được tin, bèn sai người thân tín tên là Hậu đi dụ Chất về hàng, sau Lê Chất làm quan nhà Nguyễn được phong tước Quận công, rồi được cử làm Tổng trấn Bắc Thành từ năm 1818-1826.

Năm 1798, người của công chúa do thám biết quân Tây Sơn đem hết quân đi Quy Nhơn, còn đô thành thì trống rỗng, bà bèn sai vẽ hình thế đồn sở cửa biển Tư Hiền và Thuận An, mật sai bọn Phạm Hữu Tâm và Nguyễn Khả Bằng đi đường miền thượng đến hành tại (chỗ ở của vua chúa trong khi đi đường) đem việc tâu lên chúa Nguyễn Phúc Ánh. Năm 1799, Đoàn Văn Cát sai chị của Phác là Thị Huấn mang sắc chỉ vào thành Quy Nhơn dụ hàng. Phác được sắc chỉ, lập tức cùng Tổng quản Lê Văn Thanh đem thành Quy Nhơn ra hàng. Năm 1801, Nguyễn Phúc Ánh lấy lại được kinh thành cũ lập tức sai Tống Phước Lương đi đón bà đến thuyền ngự. Bà khóc lạy, chúa cũng ôm lấy cô ruột mà khóc.

Lời bàn:

Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Đại Việt, nhà Nguyễn Tây Sơn là một triều đại tuy chỉ tồn tại ngắn ngủi (14 năm) nhưng đã lập nên những chiến công lừng lẫy, đó là phá Nguyễn, diệt Trịnh, phù Lê, tiêu diệt quân Xiêm, đại phá quân Thanh. Thế nhưng vì sao cũng đội quân đó, khí tài đó, những tướng lĩnh ấy lại tan rã nhanh chóng trước đám tàn quân của Nguyễn Ánh? Câu trả lời là ngay khi quân dân đang hồ hởi, tin yêu vào vị “anh hùng áo vải” thì cũng là lúc anh em nhà Nguyễn Huệ xảy ra lục đục vì quyền bính. Và kế đó là cái chết đột ngột của Nguyễn Huệ. Rồi liền sau đó, người ta chỉ thấy một triều chính rạn vỡ vì tranh giành quyền lợi... Tất cả điều đó đã khiến lòng quân dân trở nên ngán ngẩm, thất vọng rồi phai nhạt dần niềm tin yêu...

Chính vì thế, những thông tin mà bà Nguyễn Phúc Ngọc Tuyên cung cấp cho Nguyễn Ánh trở thành vô giá. Nắm chắc quân tình của mình, lại biết rõ tình hình thực tế của đối phương thì làm sao Nguyễn Ánh lại không chiến thắng? Còn triều đình của vua Quang Toản khi đó phân ra bè đảng, các đại thần giết hại lẫn nhau vì quyền lực. Hơn nữa, lúc bấy giờ có chúa nhà Nguyễn là người tài trí, quyết chí phục thù, cho nên cơ nghiệp nhà Tây Sơn không được bao lâu mà đổ nát vậy? Đây là bài học về sự đoàn kết cho hậu thế hôm nay và các thế hệ mai sau.

N.D

Hay!!
Hãy là người bình luận đầu tiên. Vui lòng để lại lời bình ở ô bên dưới.
Họ tên:
Email:
Bình luận:
Bạn đánh giá hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam hiện nay như thế nào?
Rất tốt
Ưu điểm nhiều hơn nhược điểm
Nhược điểm nhiều hơn ưu điểm
Rất tệ