Thời luận 09:37, 04/03/2021 GMT+7

Đúng 1 tuần trước, lô vaccine 117.600 liều đầu tiên theo hợp đồng đặt mua 30 triệu liều của hãng dược Astrazeneca (Vương quốc Anh) đã về tới Việt Nam. Trước đó, 4 đơn vị trong nước cũng chạy đua với thời gian để sản xuất và ngày 17-12-2020, vaccine phòng dịch Covid-19 “made in Vietnam” với tên gọi Nano Covax cũng đã được thử nghiệm lâm sàng với 3 người tình nguyện.

Khi dịch Covid-19 bùng phát và chưa có vaccine, kinh tế toàn cầu lâm vào khủng hoảng trầm trọng. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá đây là cuộc khủng hoảng lớn nhất thế giới phải đối mặt kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Và là thảm họa kinh tế lớn nhất kể từ cuộc đại suy thoái năm 1930. Đại dịch Covid-19 đã xuyên qua tất cả các hệ thống từ tài chính đến chính sách quốc gia, chính sách toàn cầu. Doanh nghiệp đóng cửa, người lao động mất việc làm, ngân hàng đối mặt với nợ xấu tăng vọt… đã làm kinh tế nhiều nước suy sụp.
Cuộc khủng hoảng Covid-19 gây ra phản ứng dây chuyền với kết cục có thể sẽ là một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu xuất phát từ việc “ngủ đông” tất cả hoạt động trên phạm vi toàn thế giới. Mặc dù thành công trong đối phó với đại dịch, nhưng Việt Nam cũng không thể tách khỏi cuộc khủng hoảng ấy.

Hôm nay, Covid-19 đã có vaccine. Nhưng các nền kinh tế thì chưa có được điều tương tự. Vượt qua khủng hoảng và phục hồi kinh tế là một bài toán khá nan giải với cả thế giới, chứ không riêng một quốc gia nào. Không dừng ở vấn đề kinh tế, đại dịch cũng đã tác động rất mạnh tới tất cả mọi mặt và nó móc xích với nhau. Một hình ảnh điển hình như khi Italia bị các quốc gia khác trong nội bộ châu Âu “bỏ rơi” vì cũng đang phải đối phó với dịch, Trung Quốc đã tận dụng một cách khéo léo sự thiếu đoàn kết của châu Âu, chở một máy bay hàng hóa cứu trợ y tế sang Italia. Điều đó được truyền thông cả thế giới đào bới và đã tạo ra một cảm xúc chính trị khác nhau giữa châu Âu với Trung Quốc và giữa Italia với Trung Quốc. Nghiêm trọng hơn, nó đã lan ra rộng hơn nhiều vấn đề khác và làm lung lay những nền tảng văn hóa - chính trị cơ bản của châu Âu.

Đại dịch toàn cầu Covid-19 như ngọn đèn pha cực lớn soi rọi mọi mặt. Từ khả năng ứng phó với vấn đề nảy sinh hoàn toàn mới với Việt Nam thành công là một điển hình đến những vết nứt về chính trị, kinh tế, ý thức hệ, văn hóa trong thời đại hiện nay. Đặc biệt, tự động hóa, kỹ thuật số và internet có thể phá vỡ những quan điểm đã tồn tại từ hàng ngàn năm qua. Như phương pháp giáo dục, hay cụ thể như liên hoan phim Gothenburg Thụy Điển - là liên hoan phim lớn nhất của bán đảo Scandinavia năm 2021 vừa diễn ra, đi ngược với truyền thống, đã được tổ chức trên một hòn đảo biệt lập và chỉ có… duy nhất 1 giám khảo để phòng chống dịch.

Covid-19 đã có vaccine, song cuộc sống có trở lại như khi chưa có đại dịch hay bắt đầu một cuộc sống mới? Có lẽ sẽ là cả hai. Những gì cần trở lại sẽ được trở lại. Nhưng chắc chắn cũng sẽ có những quan điểm mới, tư duy mới và có nhiều góc nhìn mới. Ai, doanh nghiệp, tổ chức, quốc gia nào sẵn sàng có vaccine cho sự mới mẻ ấy sẽ thành công.