Y tế 15:39, 01/04/2021 GMT+7

Hoạt động chưa hiệu quả 

BPO - Trạm y tế (TYT) được xem là nơi phát hiện bệnh sớm nhất, giải quyết hầu hết những chứng bệnh đơn giản cho người dân ở cơ sở. Đặc biệt là người dân vùng sâu, xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thực tế cho thấy, ở đâu mạng lưới y tế cơ sở phát triển và hoạt động hiệu quả thì ở đó không những tiết kiệm được chi phí mà còn rút ngắn chênh lệch về công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân giữa các vùng, miền. Tuy nhiên, hiện phần lớn các TYT trên địa bàn tỉnh gặp khó khăn về nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, cơ chế tài chính. Do đó, chưa phát huy hết tiềm năng để thực sự là “người gác cổng” đáng tin cậy của ngành y tế trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân.

Trạm y tế xã có ý nghĩa hết sức quan trọng trong công tác phòng chống dịch bệnh.Trong ảnh: Cán bộ Trạm Y tế xã Đắk Nhau, huyện Bù Đăng phun khử trùng tại khu vực xuất hiện bệnh bạch hầu vào đầu tháng 8-2020

Hiện nay, các chính sách liên quan đến y tế cơ sở tương đối đầy đủ. Điển hình như Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới; Quyết định số 2348/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới. Cùng với đó, các chương trình y tế quốc gia được Bộ Y tế ưu tiên triển khai, thực hiện hướng về cơ sở. Nhờ đó, công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân được nâng cao, một số bệnh dịch nguy hiểm được đẩy lùi, tỷ lệ tử vong, suy dinh dưỡng ở trẻ em giảm mạnh. Tuy nhiên, với sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, sự tiến bộ của ngành y tế và nhu cầu ngày càng cao của người dân thì các TYT chưa đáp ứng mong muốn của người dân. 

Những bất cập từ cơ sở 

Xã Tân Thành, huyện Bù Đốp có 2.277 hộ với 10.862 người. Là xã biên giới, trung bình mỗi tháng TYT khám chữa bệnh cho trên 550 lượt người. Riêng năm 2020, TYT xã khám, chữa bệnh cho 9.047 lượt người. Trong đó 5.702 lượt người được khám bằng bảo hiểm y tế. 

Theo bác sĩ Đỗ Thị Bích Hạnh, Trạm trưởng TYT xã Tân Thành, với đặc thù xã biên giới, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, đời sống người dân còn nhiều khó khăn nên vai trò của TYT xã hết sức quan trọng. Ngoài dự phòng, trạm đã giải quyết được trên 70% các loại bệnh thường gặp tại cơ sở. Tuy nhiên, công tác khám, chữa bệnh của trạm chưa thực sự hiệu quả do thiếu trang thiết bị và kinh phí hoạt động.
Anh Nguyễn Thành Trung, cán bộ y tế xã Thanh Hòa cho biết, trạm hiện chỉ có 4 nhân viên, trong khi Thanh Hòa là địa bàn rộng với trên 9.000 người dân. Việc chăm sóc sức khỏe cho người dân cũng như ra quân thực hiện các chiến dịch y tế đều phải dựa vào lực lượng y tế thôn, bản. 

“Hệ thống y tế thôn, bản Thanh Hòa hoạt động rất hiệu quả, đặc biệt trong phòng chống dịch Covid-19 thời gian vừa qua. Hằng tháng, chúng tôi đều tổ chức họp giao ban để đánh giá những việc đã làm và triển khai nhiệm vụ mới cho anh chị em. Tuy nhiên, phụ cấp quá thấp, chưa tương xứng với công việc. Bên cạnh đó, nhiều chương trình y tế quốc gia được triển khai nhưng không có kinh phí hỗ trợ. Nhiều lần chúng tôi đi làm ở các thôn, ấp phải tự bỏ tiền túi đổ xăng” - anh Trung cho biết thêm. 

Hiện 111 xã, phường, thị trấn đều có TYT. Trong đó, 108 TYT đạt chuẩn quốc gia. Để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại TYT, giai đoạn 2016-2020 từ ngân sách Trung ương và tỉnh đã đầu tư trên 185 tỷ đồng để xây mới, mua sắm trang thiết bị cho các TYT. Ngành y tế đang đề xuất Trung ương triển khai chương trình đầu tư phát triển mạng lưới y tế cơ sở vùng khó khăn giai đoạn 2021-2025 cho 45 TYT xã trên địa bàn tỉnh với hơn 124 tỷ đồng. 

Theo lãnh đạo ngành y tế, hiện nay một số TYT xã do xây dựng từ lâu, không đủ cơ số phòng để hoạt động và đã xuống cấp. Tình trạng TYT thiếu trang thiết bị, kinh phí hoạt động còn hạn chế. Trung bình kinh phí hoạt động mỗi năm của TYT chỉ 24 triệu đồng, quá ít so với nhiệm vụ thực tế. 

Nhân lực thiếu và yếu 

Phường Long Thủy, thị xã Phước Long có 1.873 hộ/8.250 người dân. Gần Trung tâm Y tế thị xã, phường còn có 13 cơ sở hành nghề y dược tư nhân nên nhân lực của TYT chỉ được bố trí 3 người thực hiện chức năng dự phòng. 

Ngoài đầu tư trang thiết bị máy móc, ngành y tế thị xã Phước Long chú trọng tập trung đào tạo nguồn nhân lực để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cho nhân dân

Bà Đàm Thị Thúy, Trạm trưởng TYT phường cho biết, trạm hoạt động từ tháng 7-2015 với 11 phòng chức năng, mặt bằng rộng rãi, thoáng mát; trang thiết bị tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, từ tháng 6-2017 đến nay, trạm không còn chức năng khám, chữa bệnh nên không được bố trí bác sĩ. 

“Trạm được Sở Y tế phê duyệt 278 danh mục kỹ thuật khám, chữa bệnh, nhưng chỉ làm công tác dự phòng, không bố trí bác sĩ nên chỉ thực hiện 139 danh mục kỹ thuật, đạt 50%. Bên cạnh đó, hệ thống y tế thôn, bản thiếu vì không được cấp kinh phí hỗ trợ, cùng với nhân lực hạn chế gây khó trong chăm sóc sức khỏe toàn dân” - bà Thúy nhấn mạnh. 

Theo thống kê, hiện toàn tỉnh có 111 TYT với 676 cán bộ, y, bác sĩ. Trong số đó có 31 đơn vị được bố trí 2 biên chế để thực hiện nhiệm vụ y tế dự phòng gồm: Chơn Thành 2 trạm, Bù Gia Mập 1 trạm, Lộc Ninh 2 trạm, Hớn Quản 1 trạm, Bình Long 4 trạm, Phước Long 5 trạm, Bù Đăng 2 trạm, Đồng Xoài 8 trạm, Bù Đốp 3 trạm, Đồng Phú 3 trạm. 

Đến nay, Bình Phước đạt tỷ lệ 8,5 bác sĩ/vạn dân. Tỷ lệ TYT có bác sĩ chỉ đạt 72%. Thực trạng thiếu hụt bác sĩ đang là một bài toán khó. Bên cạnh đó, ngành y tế còn đối mặt với tình trạng “chảy máu” bác sĩ. Từ năm 2017 đến hết tháng 9-2020, ngành y tế đã có 93 bác sĩ xin nghỉ việc hoặc chuyển công tác ra ngoài. Điều đáng nói, trong số các bác sĩ nghỉ việc, có nhiều người đang giữ chức vụ, có thâm niên công tác, trình độ chuyên môn cao. 

Để giải bài toán thiếu hụt bác sĩ tại các TYT, trước mắt ngành y tế đã chủ động tăng cường bác sĩ về cơ sở. Phấn đấu đảm bảo tất cả TYT xã với đầy đủ chức năng có bác sĩ làm việc thường xuyên hoặc ít nhất 2 ngày/tuần. Thực hiện luân phiên bác sĩ từ trung tâm y tế huyện về làm việc định kỳ 2-3 ngày/tuần tại TYT và ngược lại, luân phiên bác sĩ tại TYT về trung tâm y tế huyện làm việc để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật cho tuyến xã. Đồng thời, cử cán bộ từ tuyến tỉnh về cơ sở chuyển giao kỹ thuật. 

Tuy nhiên, tại chương trình giám sát việc thực hiện Quyết định số 2348/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Hà Anh Dũng lưu ý, việc luân chuyển, điều chuyển phải được cân nhắc kỹ để tránh làm lụt nghề của các bác sĩ. Bởi thực tế trang thiết bị, máy móc tại các TYT còn thiếu.