Thời luận 04:54, 28/04/2022 GMT+7

Hiện nay, các sản phẩm hàng hóa của DN trong nước hoàn toàn có thể cạnh tranh với DN các nước có trình độ sản xuất tiên tiến, hiện đại. Tuy nhiên, bên cạnh gánh nặng về các loại thuế, phí, thời gian tuân thủ các quy định pháp luật, việc DN phải trả “phí bôi trơn” vẫn đang là vấn nạn gây nhức nhối, nhất là ở các nhóm thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động kinh doanh. Theo các chuyên gia kinh tế, “phí bôi trơn” hay còn gọi là chi phí không chính thức, lót tay đang là gánh nặng của DN, bởi nó được hạch toán vào giá thành sản phẩm, đẩy giá sản phẩm lên cao, làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường. Chi phí này không chỉ gây khó khăn và tốn kém cho DN mà còn làm phát sinh thêm chi phí khác. Đơn cử, để hợp pháp hóa chi phí không chính thức, DN phải chi thêm tiền, dẫn đến hiện tượng gian dối trong kinh doanh, như: buôn bán hóa đơn, báo cáo tài chính, thuế không trung thực... và làm phát sinh nhiều tác động tiêu cực khác.

“Phí bôi trơn” không chỉ tạo ra trở ngại về tính công bằng và rủi ro pháp lý trong kinh doanh mà còn làm cho môi trường kinh doanh trở nên thiếu lành mạnh, kém cạnh tranh. Nếu để khoản chi phí này tồn tại và lan trên diện rộng sẽ làm suy giảm lòng tin của DN vào nỗ lực cải cách của Chính phủ; không thúc đẩy sáng tạo, kinh doanh chân chính, làm cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội và gây bức xúc trong nhân dân. Đồng thời thể hiện, hệ thống quy định pháp luật, thủ tục hành chính còn nhiều điểm không rõ ràng, không hợp lý, tạo cơ hội cho cán bộ, công chức liên quan nhũng nhiễu DN và đòi hỏi chi phí không chính thức. Thậm chí có tình trạng thực thi pháp luật không nghiêm, không công bằng, minh bạch hoặc lợi dụng nhiệm vụ được giao để sách nhiễu DN.

Cũng theo VCCI, báo cáo PCI năm 2021 còn ghi nhận điểm nổi bật là tính năng động của chính quyền các địa phương. Nổi bật là Vĩnh Phúc khi tỉnh này nỗ lực phấn đấu trở lại top 5. Vĩnh Phúc cam kết cắt giảm thời gian kiểm tra trước hoàn thuế giá trị gia tăng tại trụ sở người nộp thuế xuống còn 40 ngày làm việc và cắt giảm thủ tục hành chính để thực hiện nghĩa vụ nộp thuế vào ngân sách nhà nước xuống dưới 115 giờ/năm. Vĩnh Phúc cũng đã xây dựng và đưa vào sử dụng bộ phận một cửa liên thông, hiện đại ở cả 3 cấp và là một trong những tỉnh đầu tiên thành lập và phát huy có hiệu quả vai trò Tổ giúp việc của Chủ tịch UBND tỉnh nhằm tháo gỡ khó khăn cho DN. Đặc biệt, đường dây nóng của tỉnh này được thiết lập và vận hành hiệu quả với 5 ngôn ngữ: Việt Nam, Trung Quốc, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc. 

Minh chứng nêu trên đòi hỏi, chính quyền các cấp và ngành chức năng phải công khai, minh bạch mọi thủ tục, sớm đưa chính quyền điện tử vào hoạt động mới xóa bỏ được vấn nạn “phí bôi trơn”. Đặc biệt, trong bối cảnh khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, đẩy mạnh cải cách hành chính phải được coi là nhiệm vụ tiên quyết, hàng đầu thì mới hỗ trợ DN phát triển, giúp sớm khôi phục nền kinh tế. Qua đó, tạo lợi thế thu hút các tập đoàn, DN lớn ở các nước tiên tiến, phát triển trên thế giới tìm đến đầu tư.