Thời luận 04:46, 14/04/2022 GMT+7

BPO - Rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần là câu chuyện đã xảy ra từ nhiều năm nay, nhưng thời điểm hiện nay lại đang là vấn đề đáng báo động, bởi số người xin rút gia tăng mạnh. Theo BHXH Việt Nam, trong 3 tháng đầu năm 2022, số người được giải quyết hưởng BHXH một lần là 208.943 người. Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, dự kiến trong năm 2022 sẽ có khoảng 900 ngàn người xin rút BHXH một lần, cao hơn mức trung bình của 3 năm trước rất nhiều (khoảng 600 ngàn). Đồng thời, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến mục tiêu, nỗ lực và quyết tâm của Chính phủ về thực hiện an sinh xã hội cho toàn dân.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng xin rút BHXH một lần gia tăng là do người lao động (NLĐ) có thu nhập quá thấp, khi nghỉ việc không có tiền đảm bảo cuộc sống trước mắt. Không ít trường hợp sau nhiều năm làm việc, nhưng không có tiền tích lũy do lương thấp, nhất là sau đại dịch Covid-19 nên khi ốm đau, bệnh tật hay cần giải quyết việc gấp của gia đình, họ chỉ biết trông vào BHXH một lần vì nếu vay tín dụng đen thì lãi suất cao không chịu nổi. Thậm chí có trường hợp đã phải bán BHXH để có thu nhập trang trải cuộc sống vì không có nguồn nào khác.

Việc rút BHXH một lần đồng nghĩa với việc, trong tương lai, những lao động này khi hết tuổi lao động sẽ không có nguồn thu nhập hằng tháng từ lương hưu để bảo đảm cuộc sống và không được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí để chăm sóc sức khỏe khi về già hoặc nếu có thì mức lương hưu cũng rất thấp. Hiện tượng này còn phản ánh thị trường lao động chưa hoàn hảo, phát triển thiếu bền vững. Do đó, bài toán đặt ra là phải phát triển thị trường lao động bền vững theo hướng phát triển mạnh việc làm khu vực chính thức, ổn định, với mức thu nhập tốt để NLĐ và gia đình đảm bảo cuộc sống; đừng phải tiêu “của để dành”.

Thực tế nêu trên đòi hỏi, để hạn chế tối đa tình trạng này, cần có sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ của cả hệ thống chính trị và người sử dụng lao động. Trong đó, giải pháp ưu tiên hàng đầu là phải đẩy mạnh các hoạt động chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, cải thiện điều kiện làm việc cho NLĐ. Đồng thời, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến về lợi ích tham gia BHXH để NLĐ nhận thức được cái lợi, cái thiệt khi hưởng BHXH một lần. Theo đó, ngoài tận dụng lợi thế từ các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, tổ chức công đoàn các cấp và ngành chức năng cũng cần phải sâu sát xuống tận doanh nghiệp, thậm chí kết hợp với các tổ chức đoàn thể ở khu dân cư để tuyên truyền, vận động NLĐ tham gia và thông qua NLĐ vận động người thân, gia đình, đồng nghiệp cùng tham gia. 

Song song đó, các tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp cũng cần tăng cường xã hội hóa các nguồn lực, tìm kiếm các đối tác tín dụng nhằm hỗ trợ tốt nhất cho NLĐ, giúp họ vượt qua khó khăn trước mắt, tiếp tục đồng hành với người sử dụng lao động trong sản xuất, kinh doanh. Thậm chí xây dựng nguồn quỹ để hỗ trợ NLĐ vay khi họ gặp khó khăn về tài chính để không rút BHXH một lần hoặc “cầm cố” sổ BHXH. Một giải pháp quan trọng, đó là, phải tăng lương để cải thiện thu nhập và đời sống cho NLĐ, nhất là khi hơn 2 năm qua lực lượng này không được điều chỉnh lương tối thiểu, trong khi do ảnh hưởng đại dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp không nâng lương. 

Mặt khác, ngành chức năng cần tăng cường thanh, kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý nghiêm các vi phạm, nhất là hành vi trốn đóng, nợ, gian lận, trục lợi tiền BHXH để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, giúp NLĐ an tâm, tiếp tục tham gia, gắn bó lâu dài với hệ thống BHXH.