Thời luận 04:45, 25/03/2022 GMT+7

Theo Hiến pháp của nước ta: “Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật”. Vì vậy, ngay từ năm 1988, Luật Đất đai đầu tiên của nước ta có hiệu lực thi hành. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi chính sách, pháp luật về đất đai đã bộc lộ nhiều hạn chế, chưa phù hợp với nhu cầu phát triển của đất nước cũng như chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh nguồn tài nguyên đặc biệt này. Do đó, từ khi có Luật Đất đai đến nay, nước ta đã có 5 lần sửa đổi, bổ sung. Theo đánh giá, mặc dù Luật Đất đai đã qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung nhưng vẫn chưa triệt để, chưa giải quyết được gốc rễ của vấn đề, chưa đáp ứng được sự kỳ vọng của xã hội. Ngay như Luật Đất đai năm 2013 tuy đã đạt được nhiều thành tựu tích cực, nhưng đã bộc lộ những bất cập và gây ra không ít khó khăn cho các cấp, ngành trong việc hoạch định các chính sách phát triển về đất đai. Nguồn tài nguyên đặc biệt này vẫn chưa được khai thác và phát huy đầy đủ để trở thành nội lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Quá trình thực thi chính sách, pháp luật về đất đai đã bộc lộ nhiều “kẽ hở”, tạo điều kiện cho “nhóm lợi ích” tiêu cực trục lợi, tham nhũng từ đất đai, gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Thời gian qua, ở nước ta xuất hiện không ít vụ đại án liên quan đến đất đai. Tình trạng tranh chấp, khiếu nại về đất đai trong nhân dân chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các vụ án hành chính liên quan đến đất đai có xu hướng tăng liên tục từ mức chiếm 64,2% tổng số các vụ án về hành chính của năm 2015 lên trên 80% vào năm 2020. Các vụ án hình sự liên quan đến đất đai diễn ra rất phức tạp; động cơ, mục đích phạm tội rất tinh vi. Đặc biệt, không ít cá nhân đã lợi dụng kẽ hở của luật để tham nhũng và trục lợi, gây lãng phí, thất thoát tài sản của Nhà nước qua hoạt động hiến đất làm đường để phân lô bán nền tự phát. 

Tại Bình Phước, sau ngày tái lập, mặc dù tỉnh đã triển khai thực hiện các vấn đề quy hoạch, sử dụng đất để phục vụ nhu cầu phát triển. Tuy nhiên, cũng như các địa phương khác, Bình Phước gặp không ít khó khăn trong quá trình thực hiện luật, chính sách về đất đai dẫn đến việc chưa khai thác và phát huy thế mạnh để đất đai trở thành nguồn nội lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đặc biệt, lợi dụng kẽ hở của luật và sự chồng chéo của văn bản hướng dẫn, nhiều cá nhân đã sang nhượng đất với diện tích lớn để phân lô bán nền nhằm trục lợi. Các dự án phân lô bán nền của tư nhân đang nở rộ như “nấm mọc sau mưa” và hầu như địa bàn nào cũng có, gây ra nhiều hệ lụy khó lường.

Do đó, cần sớm sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai nhằm hoàn thiện các chính sách, pháp luật, xóa bỏ những khoảng trống, sự chồng chéo để đất đai vận hành theo cơ chế thị trường... Đồng thời, sửa cơ chế tài chính, xóa bỏ tình trạng đầu cơ và những hành vi vi phạm pháp luật về đất đai; xây dựng cơ chế thích hợp để biến nguồn tài nguyên đặc biệt này thành nguồn nội lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.