Kể từ tháng 2-2020, đại dịch Covid-19 bùng phát và lan rộng khắp thế giới đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động du lịch trên toàn cầu. Trong nước, ngành du lịch phải đối mặt với vô vàn khó khăn mà trước đó chưa từng xảy ra. Để tập trung chống dịch, Việt Nam đã phải tạm ngừng đón khách quốc tế từ tháng 3-2020, chỉ duy trì hoạt động du lịch trong nước. Tuy nhiên, do diễn biến phức tạp của dịch bệnh, Việt Nam phải thực hiện các đợt giãn cách xã hội nên hoạt động du lịch trong nước cũng bị ảnh hưởng hết sức nặng nề. Do đó, trong năm 2020, lượng khách quốc tế đến nước ta chỉ đạt 3,8 triệu lượt, giảm 78,7% so năm 2019. Khách du lịch trong nước cũng giảm gần 50%; tổng thu du lịch cả nước thiệt hại đến 530 ngàn tỷ đồng.
Những tưởng mùa du lịch năm sau sẽ có nhiều khởi sắc hơn, thế nhưng, các hoạt động của ngành gần như rơi vào tình trạng “ngủ đông” khi đại dịch Covid-19 tái bùng phát lần thứ tư vào cuối tháng 4-2021. Số lượng khách quốc tế đến Việt Nam chỉ đạt 157,3 ngàn lượt người, giảm 95,9% so với năm trước. Lượng khách du lịch nội địa cũng dừng lại ở mức 40 triệu lượt người, tổng thu từ du lịch chỉ đạt 180 ngàn tỷ đồng… Nhiều khu, địa bàn du lịch nổi tiếng trong và ngoài nước phải tạm dừng hoạt động; không ít công ty du lịch, lữ hành đóng cửa, kéo theo nhiều ngành nghề, dịch vụ bổ trợ, nguồn nhân lực… cũng bị thiệt hại rất đáng kể.
Tuy nhiên, bằng sự cố gắng của cả hệ thống chính trị, những nỗ lực không mệt mỏi trong hoạt động ngoại giao vắc xin… nên tỷ lệ người dân trong cả nước đã tiêm phòng ngày càng cao, góp phần khống chế được đại dịch. Đặc biệt, Nghị quyết số 128/NQ-CP ngày 11-10-2021 về Quy định tạm thời “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19” đã mở ra hướng mới trong công tác phòng, chống dịch và ưu tiên bảo đảm an toàn sức khỏe cho người dân, nhưng không gây ách tắc cho sản xuất, kinh doanh. Nghị quyết 128 đã mở thông “cánh cửa thoát hiểm” cho nền kinh tế và hoạt động chống dịch, tạo thế cho đất nước lập nên những thành quả mới trên tất cả lĩnh vực. Cũng nhờ kết quả sau nhiều tháng thực hiện Nghị quyết 128, Chính phủ đã quyết định lấy ngày 15-3-2022 để thực hiện mở cửa du lịch quốc tế nhằm đưa ngành kinh tế mũi nhọn này nhanh chóng phục hồi sau "bão" Covid-19 và tăng tốc trở lại.
Hiện trên thế giới đã có hàng chục quốc gia và ngay tại Đông Nam Á, các nước như: Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia… đã triển khai các biện pháp mở cửa trở lại. Vì vậy, việc mở cửa du lịch quốc tế của nước ta hiện nay là một tất yếu, điểm nhấn quan trọng và đúng thời điểm để biến thách thức của đại dịch thành cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, chúng ta không thể mở cửa một cách ào ạt mà phải có kiểm soát. Mở cửa nhưng phải thực hiện nghiêm các quy định về phòng dịch, tuân thủ các hoạt động xuất nhập cảnh; chủ động và sẵn sàng ứng phó với các sự cố khác. Song song đó, ngành du lịch Việt Nam cũng cần cơ cấu lại thị trường khách du lịch theo hướng bền vững; có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp du lịch sau đại dịch và phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao; tiếp tục đầu tư, hoàn thiện kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch, phát triển đa dạng sản phẩm, dịch vụ du lịch. Đồng thời, tăng cường xúc tiến, quảng bá phát triển sản phẩm và dịch vụ du lịch đa dạng, hình thành các dòng sản phẩm du lịch mới. Ngoài ra, chuyển đổi số, xây dựng môi trường du lịch thân thiện, bảo đảm an toàn phòng, chống dịch Covid-19 là những yếu tố quan trọng, là thời cơ để du lịch Việt Nam phát triển bền vững.
