Sản xuất, kinh doanh manh mún, nhỏ lẻ là vấn đề đã được đặt ra nhiều thập kỷ qua đối với nền kinh tế nước ta. Nhìn thấy rõ nhất là trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Ngoại trừ một số địa phương và trong phạm vi hẹp cấp xã phía Bắc, hiện nay hầu hết nông dân sản xuất nông nghiệp của nước ta đều sản xuất đơn lẻ, nhỏ lẻ, trong đó Bình Phước cũng không phải ngoại lệ.
Tại một số xã, liên xã, liên huyện ở Bình Phước thời gian qua đã xuất hiện không ít hợp tác xã nhằm tập hợp nhà nông liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu tập thể, nhãn hiệu tập thể, chỉ dẫn địa lý… đối với các sản phẩm nông nghiệp như hồ tiêu, điều, vú sữa, sầu riêng, bơ, gạo... Thế nhưng, cả số nhà nông, diện tích sản xuất, sản lượng đều chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong những lĩnh vực sản xuất này. Sản xuất nông nghiệp ở Bình Phước cũng như hầu hết các địa phương khác trong cả nước vẫn theo tư duy đèn nhà ai nấy sáng, vườn nhà ai nấy làm, rẫy nhà ai nấy thu, mỗi xã một kế hoạch, mỗi huyện một chiến lược.
Trong số hơn 200 hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Phước, có những hợp tác xã chỉ còn tồn tại trên giấy. Nhiều hợp tác xã, tổ hợp tác có kết quả sản xuất, kinh doanh tính bình quân trên diện tích thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng chung nông nghiệp trên địa bàn. Không ít hợp tác xã bế tắc, làm ăn thua lỗ, chờ giải thể. Nhiều hợp tác xã quản trị lỏng lẻo, năng lực điều hành yếu. Không khó lý giải cho điều này khi đội ngũ quản lý, điều hành các hợp tác xã chủ yếu là các nhà nông vốn quen làm ăn nhỏ lẻ và đơn lẻ, dựa trên kinh nghiệm cá nhân là chính, chứ không phải là những CEO được đào tạo bài bản...
Còn một thực tế khác nữa, rất đáng tiếc không ít hợp tác xã, tổ hợp tác, xã viên, thành viên tham gia sản xuất tập thể đã xác định mục tiêu tham gia không như mục đích cao nhất của hợp tác xã, tổ hợp tác. Thay vì liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu tập thể, nhãn hiệu tập thể, xây dựng chỉ dẫn địa lý, trao đổi kỹ thuật, hỗ trợ kinh nghiệm, tạo sức mạnh tập thể, hướng tới những cánh đồng mẫu lớn... phải là mục đích cao nhất, thì nhiều xã viên, thành viên tham gia chỉ nhằm mục đích được vay vốn, không ít hợp tác xã chỉ nhằm mục đích được cấp đất, giữ đất hoặc hỗ trợ chuyển đổi mục đích sử dụng đất...
Đảng, Nhà nước đã có không ít chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy, hỗ trợ kinh tế tập thể. Tổng kết 20 năm qua cho thấy những chủ trương, chính sách như Nghị quyết số 13-NQ/TW năm 2002 về kinh tế tập thể là hoàn toàn chính xác, theo kịp xu thế toàn cầu. Thế nhưng, vẫn với cách nghĩ, cách làm đèn nhà ai nấy sáng, vườn nhà ai nấy làm, rẫy nhà ai nấy thu, mỗi xã một kế hoạch, mỗi huyện một chiến lược... nếu chưa thay đổi được thì khó có thể làm được kinh tế tập thể hiệu quả.
Tỷ phú người Mỹ Warren Edward Buffett nói “Muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa thì đi cùng nhau”. Cũng như nhiều lĩnh vực khác trong cuộc sống, làm kinh tế tập thể phải thật thấm thía điều này và những giám đốc các hợp tác xã phải là những CEO chính hiệu mới có thể thành công.
