Thời luận 08:59, 29/12/2021 GMT+7

Hai năm qua, cả nước bị cuốn vào vòng xoáy Covid-19, đặc biệt là năm 2021 này. Từ lãnh đạo cao nhất đến mỗi người dân, ai cũng lo lắng về một thảm họa dịch bệnh ập tới, đặc biệt là trong thời điểm dịch lên đỉnh điểm tại 19 tỉnh, thành phía Nam. Chúng ta đã phòng dịch, rồi chống dịch thành công và nay cuộc sống đang trở lại trạng thái bình thường mới với kết quả đã hạn chế thiệt hại đến mức thấp nhất có thể. Và có ý kiến cho rằng, vụ nâng giá kit xét nghiệm Việt Á nên nhìn nhận như một sự thiệt hại trong cuộc chiến chống dịch. Bởi trong hàng triệu người, sẽ có tỷ lệ nhất định “người xấu”, không nên nghiêm trọng hóa vấn đề. Điều này có đúng?

Có thể thấy, vụ việc cho dù nhìn ở góc độ nào cũng không thể là nhỏ, là đơn giản và không cần nghiêm trọng hóa vấn đề, vì chính nó đã là vấn đề rất nghiêm trọng. Chỉ một chi tiết đã có thể thấy nó nghiêm trọng như thế nào: Giá trị bán kit và vật tư xét nghiệm của Việt Á là 4.000 tỷ đồng, số tiền chi lót tay cho Giám đốc CDC Hải Dương Phạm Duy Tuyến là 20% giá trị hợp đồng. Giả sử cấp trên, cấp dưới, cộng sự của giám đốc CDC kia không ai được nhận đồng nào, chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Việt Á “chỉ” chi tối đa 20% giá trị hợp đồng với giá bán kit 470.000 đồng/bộ như ở Hải Dương để bảo đảm tối thiểu không lỗ, thì tổng số tiền Việt Á hạch toán dành ra để hối lộ, lót tay này đã lên tới 800 tỷ đồng. Giám đốc CDC Hải Dương đã “ăn” 30 tỷ đồng, vậy còn 770 tỷ đồng trong chiến lược kinh doanh của Việt Á đang ở đâu hay đang ở trong túi ai?

Hải Dương mua bộ kit với giá 470.000 đồng/bộ, Giám đốc CDC được lót tay 30 tỷ đồng, vậy có địa phương còn mua của Việt Á với giá cao hơn thế, chuyện gì đã xảy ra? Những địa phương, bệnh viện cũng mua của Việt Á với giá 470.000 đồng/bộ - mức trần Bộ Y tế cho phép, có như ở Hải Dương? Với kiểu mua bán, làm ăn như thế, chất lượng sản phẩm của Việt Á có bảo đảm và ảnh hưởng đến kết quả chẩn đoán, kết quả phòng, chống dịch của các địa phương cũng như trong cả nước như thế nào?
Lãnh đạo nhiều địa phương, CDC, bệnh viện đã lên tiếng thanh minh, giải thích, cam đoan, khẳng định “đúng quy trình”, “đúng quy định”, “đúng chỉ đạo”, hoàn toàn công khai, minh bạch, trong sạch, không vấy bẩn, không như ở Hải Dương... Nếu lời nói mà luôn đi đôi với việc làm, chắc sẽ không có người xấu, không có ai vi phạm. Nhưng đời rất khó lường. Lời nói chưa chắc đã như việc làm. Với một số người, lời nói thường khác rất xa, thậm chí khác hoàn toàn sự thật của việc làm. Đó là những người làm một nẻo nhưng lại nói một đường hay nói một đường, làm một nẻo, như người xưa từng nói “lật mặt như lật bàn tay”, “mật ngọt chết ruồi”...

Giám đốc Công ty Việt Á Phan Quốc Việt từng nói về bộ kit xét nghiệm “Quan điểm của tôi là người Việt dùng hàng tốt giá tốt. Hàng tốt giá tốt sẽ dùng chứ không phải người Việt cứ phải dùng hàng Việt. Doanh nghiệp sản xuất trong nước phục vụ cho chính người dân của mình, sao phải tăng giá cắt cổ người dân mình”. Phan Quốc Việt còn “nổ” tưng bừng, luôn miệng rao giảng đạo đức, lương tâm, trách nhiệm… khi nói về kinh doanh, về phòng, chống dịch.

Trong cuộc sống, ít người có thể nhẫn tâm được như Phan Quốc Việt hay Phạm Duy Tuyến (và có thể còn bị lôi ra ánh sáng nữa). Thế nhưng người nói một đường, làm một nẻo, “lật mặt như lật bàn tay”, “mật ngọt chết ruồi”... thì không ít và cũng không chỉ dính chàm trong vụ Việt Á, mà trong nhiều lĩnh vực khác, nhiều góc độ khác.

Cổ nhân đã nói “Lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt”. Ai đã dính chàm nên sớm khai báo, thú nhận để còn giữ lại chút lương tri, danh dự, kẻo đến khi bể ra sẽ thành vết nhơ không bao giờ gột rửa được.