Thời luận 05:15, 16/12/2021 GMT+7

BPO - Theo số liệu công bố tại hội thảo “Đổi mới sáng tạo: Kết nối chính sách với doanh nghiệp Việt Nam” do Tạp chí Kinh tế và Dự báo (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) tổ chức sáng 15-12, tỷ lệ chi cho khoa học - công nghệ (cả khu vực nhà nước và tư nhân) chỉ khoảng 0,44% GDP, đứng sau Singapore (2,22%), Malaysia (1,44%), Thái Lan (0,78%)... Các doanh nghiệp (DN) Việt Nam chỉ chi 1,6% doanh thu hằng năm cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực. Bình Phước cũng không nằm ngoài thực trạng nêu trên, bởi trong số 5.364 DN đang hoạt động (phần lớn là DN nhỏ và vừa), chỉ có 6 DN khoa học và công nghệ, hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, cơ khí chế tạo máy, thực phẩm, sinh hóa… 

Thực tế cho thấy, hiện có rất ít DN đầu tư thay đổi công nghệ trong phát triển sản xuất - kinh doanh, thậm chí số DN nhỏ và vừa đang sử dụng công nghệ cũ, lạc hậu phục vụ sản xuất vẫn chiếm tỷ lệ rất cao, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa. Trong khi yếu tố quan trọng để DN phát triển ổn định, bền vững, nâng cao sức cạnh tranh thì phải đầu tư, sử dụng các công nghệ sản xuất tiên tiến, hiện đại, tiết kiệm năng lượng. 

Nhiều DN xác định, đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất là “chìa khóa” để tăng năng suất lao động, tiết kiệm chi phí, giảm ô nhiễm môi trường. Minh chứng là, tuy số DN khoa học và công nghệ trong tỉnh còn khiêm tốn nhưng hầu hết đều hoạt động ổn định, tạo ra các sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường. Điển hình là Công ty TNHH TM-DV Công Nghệ Mới ở Khu công nghiệp Minh Hưng - Hàn Quốc, đầu tư nghiên cứu hệ thống chế biến chất thải nguy hại thành dầu FO-R và than hoạt tính. Hiện công nghệ này không chỉ ứng dụng thành công tại các nhà máy ở Bình Phước mà còn chuyển giao cho nhiều DN trong nước.

Có thể nói, đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ hiện đại phục vụ sản xuất được coi là xu thế tất yếu hiện nay. Tại Việt Nam, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia là một trong những ưu tiên hàng đầu. Vừa qua, HĐND tỉnh cũng đã ban hành Nghị quyết số 12/2021/NQ-HĐND, quy định chính sách hỗ trợ tổ chức, cá nhân đầu tư, đổi mới thiết bị công nghệ trên địa bàn tỉnh. Thông qua chính sách kịp thời hỗ trợ DN đổi mới thiết bị, công nghệ; hoạt động nghiên cứu, làm chủ ứng dụng công nghệ, máy móc, thiết bị hiện đại, tạo sản phẩm mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa. Đây được coi là bước đi đột phá, tạo cơ hội cho DN trong tỉnh đầu tư nghiên cứu, làm chủ khoa học, chủ động ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất.

Tuy nhiên, để hoạt động này trở thành động lực cho DN, theo các chuyên gia kinh tế, Nhà nước cần phát huy và thực hiện tốt việc thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của quốc gia, thúc đẩy sự liên kết, hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu cùng khu vực DN để đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các viện nghiên cứu, trường đại học cần chuyển giao kết quả nghiên cứu cho DN. Ngược lại, DN đặt hàng các vấn đề cần nghiên cứu để nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu thực hiện. Song song đó, cần sự đồng bộ về cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển nguồn nhân lực. Trọng tâm là đào tạo, bồi dưỡng nhân lực khoa học và công nghệ; có chính sách thu hút, sử dụng nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao, nhất là nguồn nhân lực trình độ cao.