Thời luận 05:29, 27/10/2021 GMT+7

Đó là phút mặc niệm tại phiên khai mạc kỳ họp lần thứ hai, Quốc hội khóa XV ngày 20-10-2021. Do đại dịch Covid-19, không thể đứng chung một dãy bàn, một dãy ghế, không thể chung một phòng họp, một hội trường, một không gian trong phiên khai mạc, trong phút mặc niệm ấy… nhưng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và tất cả đại biểu Quốc hội tham gia tại tất cả các điểm cầu trong cả nước, đã cùng chung nỗi đau với cả dân tộc.

Cũng như nhiều nước trên thế giới, chưa bao giờ đất nước ta trải qua một khó khăn đặc biệt như thế, khó khăn đến từ một sinh vật gần như vô hình - vi rút  SARS-CoV-2 gây ra đại dịch Covid-19. Bằng các giác quan thông thường con người không nhìn thấy, nghe thấy... thế nhưng nó lại có sức tàn phá khủng khiếp, đặc biệt là không dễ bị đánh bại. Cũng vì thế, đại dịch Covid-19 đã khiến nhiều quốc gia, nhiều bộ máy, nhiều tổ chức, nhiều cá nhân bộc lộ những yếu kém trong xử lý tình huống và để lại không ít hệ lụy, mất mát. 

Ở nước ta, đặt những thiệt hại về kinh tế sang một bên, đến nay đã có hơn 21.000 đồng bào, cán bộ, chiến sĩ hy sinh vì đại dịch Covid-19, tương đương bình quân dân số của 2 xã. Đó là một sự mất mát, đau thương khôn xiết. Và sự mất mát ấy chủ yếu xảy ra trong đợt dịch lần thứ 4, bắt đầu bùng phát từ tròn 6 tháng trước - ghi nhận ca nhiễm đầu tiên ngày 27-4-2021 tại Yên Bái. Sự mất mát đau thương không chỉ là những con số đó, mà còn là sự ảnh hưởng ghê gớm về sức khỏe thể chất và tinh thần, niềm tin và tâm lý xã hội cực lớn.

Ví như đến nay đã có hơn 2 ngàn trẻ em mồ côi do dịch Covid-19, trong đó chủ yếu tại TP. Hồ Chí Minh. Kéo theo đó là một bài toán hệ lụy lặng lẽ nhưng rất lớn khác về xã hội trong thời gian dài, trong nhiều năm tới, đặc biệt là nếu cơ quan chức năng không đưa ra giải pháp hữu hiệu hỗ trợ các em hòa nhập cộng đồng, tránh xa cái xấu, vươn lên trong cuộc sống.

Ở một khía cạnh khác, như Ủy ban Xã hội của Quốc hội đã khẳng định, nhiều trường hợp thực hiện các biện pháp chống dịch cực đoan, làm đứt gãy sản xuất, lưu thông, ảnh hưởng đến sản xuất và cuộc sống của người dân. Một số địa phương phòng chống dịch bị động, lúng túng, nhất là giai đoạn đầu khi dịch bùng phát mạnh ở TP. Hồ Chí Minh và một số tỉnh phía Nam, thiếu nhất quán trong triển khai các biện pháp phòng chống dịch, nhất là trong thực hiện yêu cầu giãn cách xã hội, quy định về đi lại, lưu thông hàng hóa... Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới hệ quả đó, trong đó không thể phủ nhận có nguyên nhân xuất phát từ năng lực một bộ phận cán bộ trong bộ máy hành chính chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn diễn biến nhanh, khó lường. 

Đặc biệt, còn có trường hợp lợi dụng dịch bệnh, như vị phó giáo sư, tiến sĩ khoác áo “từ mẫu” cùng thuộc cấp ở CDC Hà Nội đã không màng tới người bệnh, tới nhân dân, nâng khống giá thiết bị để đục khoét ngân sách nhà nước rồi bị khởi tố. Hay một số trường hợp tận dụng thời điểm dịch bệnh ít bị cơ quan chức năng theo dõi, ít bị để ý, đã làm những việc phạm pháp như buôn lậu hàng ngàn điện thoại bị lực lượng quản lý thị trường Bình Phước bắt giữ đầu tháng 6-2021, hoặc né tránh chạy tội nhưng rồi “lưới trời tuy thưa nhưng khó lọt” cũng bị “lôi đầu” ra khởi tố vì tham ô và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng như một số cán bộ, giáo viên của Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Bình Phước giữa tháng 10 vừa qua…

Không chung nỗi đau với đất nước, không chung nỗi đau với nhân dân, thì không thể đứng chung một hàng được với bất kỳ ai, dù ở bất kỳ nơi đâu, bất kỳ vị trí nào.

Trần Phương