Thời luận 18:19, 13/10/2021 GMT+7

Theo Bộ VH,TT&DL - cơ quan chủ trì soạn thảo dự án luật Điện ảnh sửa đổi thì việc tiền kiểm hiện nay chưa có giải pháp hiệu quả để kiểm soát khối lượng lớn các phim phát hành trên mạng. Do đó, Bộ VH,TT&DL đã đề xuất phương án 2 là hậu kiểm. Với phương án này, các nhà phát hành “tự kiểm” và chịu trách nhiệm, cơ quan quản lý nhà nước - Bộ VH,TT&DL, chỉ thực hiện khâu “hậu kiểm”. Theo phương án này, các hãng sản xuất phim phải chịu trách nhiệm kiểm định từ nội dung kịch bản đến quá trình sản xuất và chất lượng của phim. Đây là cách tiếp cận mới và linh hoạt trong bối cảnh phát triển của dịch vụ phát hành, phổ biến phim trực tuyến, giảm thiểu gánh nặng chi phí và nhân sự cho các nhà quản lý, tăng cường hội nhập quốc tế, thương mại điện tử xuyên biên giới. Tuy nhiên, với phương án này sẽ dễ tạo ra nguy cơ để lọt các sản phẩm phản ánh sai lịch sử, nội dung bạo lực, sử dụng ma túy, khiêu dâm, xâm hại trẻ em...

Ngay sau khi dự án Luật Điện ảnh sửa đổi được công bố để lấy ý kiến của các cấp, ngành ở Trung ương, địa phương và nhân dân cả nước, trong dư luận và cộng đồng mạng xã hội đã ý kiến đề xuất thêm phương án 3 là kết hợp hậu kiểm và tiền kiểm một cách hợp lý. Theo đề xuất này, việc hậu kiểm là chủ yếu, việc tiền kiểm chỉ thực hiện đối với phim có ảnh hưởng xấu đến chính trị, tư tưởng, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, và phải phù hợp với điều kiện, khả năng quản lý của cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, với phương án 3 cũng có không ít ý kiến băn khoăn. Vì nếu chọn phương án tiền kiểm đối với “những phim có ảnh hưởng xấu đến chính trị, tư tưởng, quốc phòng, an ninh, đối ngoại”, thì tiêu chí nào để biết được một bộ phim là “có ảnh hưởng xấu” để mà “tiền kiểm”?

Do đó, dư luận không đồng tình với phương án 2 và 3. Lý do là để tránh tình trạng “lách luật”, né kiểm duyệt hoặc “tiền trảm, hậu tấu” hay coi như sự “đã rồi” dẫn đến sự nể nang đối với những bộ phim có vấn đề liên quan tới quốc phòng, an ninh, hải đảo, trẻ em, tôn giáo, dân tộc… Theo quy định tại Điều 37 của Luật Điện ảnh, thì: “Phim Việt Nam do cơ sở sản xuất phim sản xuất, phim nhập khẩu chỉ được phát hành, phổ biến khi đã có giấy phép phổ biến phim của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về điện ảnh”. Luật quy định rõ ràng là vậy, nhưng vẫn có người vi phạm. Cụ thể là đối với phim "Vị" - Taste, đã bị cấm phổ biến trên toàn quốc, vì nội dung không phù hợp với văn hóa Việt Nam.

Vấn đề là ở chỗ bộ phim này chưa có giấy phép phổ biến phim của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về điện ảnh, nhưng đã được đưa đi dự thi Liên hoan phim Berlin lần thứ 71 tổ chức tại Đức tháng 3-2021 và được trao giải đặc biệt của ban giám khảo hạng mục Encounters. Và nếu ai đã từng xem phần giới thiệu về bộ phim này trên mạng xã hội chắc cũng đồng tình với quyết định của Cục Điện ảnh Việt Nam. Đó là cảnh một người đàn ông da đen ngồi ăn cơm cùng với 4 người phụ nữ Việt đã ngoài 40 tuổi, nhưng tất thảy đều không một mảnh vải che thân và cảnh này tái diễn nhiều lần trong bộ phim. Vì vậy, việc tiền kiểm theo quy định của Luật Điện ảnh hiện hành là điều cần thiết.