Tòa soạn và Bạn đọc 14:29, 23/12/2015 GMT+7

BP - Câu chuyện “dân ở nhà lá, xã bắt làm cổng bê tông” báo chí vừa đưa tin, một lần nữa phản ánh “bệnh” thành tích trong xây dựng nông thôn mới (NTM) ở xã Phương Phú, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang, khiến dư luận bất bình. Mặc dù đời sống, thu nhập của người dân nơi đây vẫn còn nhiều khó khăn, phải làm thuê và ở nhà lá nhưng chính quyền vẫn “ép” các hộ xây cổng bê tông (tự xây hoặc nộp tiền cho xã xây) để... đạt tiêu chí xã NTM!

Theo báo cáo tại hội nghị toàn quốc tổng kết 5 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2010-2015 được tổ chức ngày 8-12 tại Hà Nội, cả nước hiện có 1.298 xã được công nhận đạt chuẩn NTM; 11 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định công nhận đạt chuẩn NTM (hội đủ 19/19 tiêu chí). Bộ mặt nông nghiệp, nông dân và nông thôn ở các địa phương xây dựng NTM đã có sự đổi thay rõ rệt. Sự chuyển mình ấy có yếu tố quyết định từ việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho nông dân. Hầu hết các xã xây dựng NTM đều có đề án phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa dựa vào lợi thế. Nhiều mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và lâm nghiệp, các tổ, đội sản xuất trong khai thác thủy sản cũng được thiết lập... Một số địa phương, nhất là vùng đồng bằng sông Cửu Long đã thực hiện “dồn điền, đổi thửa”, thiết kế lại hệ thống giao thông, thủy lợi tạo điều kiện thuận lợi cho việc đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng... Đây là những kết quả ban đầu rất đáng khích lệ và là cơ sở để tiếp tục triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020.

Tuy vậy, Ban chỉ đạo Trung ương chương trình xây dựng NTM cũng đã thẳng thắn chỉ ra việc một số địa phương chạy theo thành tích, khi đánh giá chất lượng tiêu chí còn dễ dãi, xuê xoa theo kiểu “chín bỏ làm mười”. Nhiều xã chỉ tập trung phát triển cơ sở hạ tầng, nhất là làm đường giao thông, chưa quan tâm đúng mức đến các nội dung về phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao đời sống, thu nhập của người dân. Nhiều xã còn loay hoay, chưa xây dựng xong đề án phát triển sản xuất, chưa quy hoạch cây trồng, vật nuôi chủ lực mang tính lâu dài; việc xây dựng mô hình nông nghiệp công nghệ cao chuyển biến chậm, phát triển sản xuất còn mang tính tự phát dẫn đến sản phẩm làm ra giá trị không cao, thiếu chỗ đứng vững chắc trên thị trường... Một số địa phương tập trung huy động mọi nguồn lực cho các “xã điểm” để lấy thành tích báo cáo, các xã còn lại thì... cứ từ từ! Báo chí đã nhiều lần phản ánh tình trạng lãng phí, “tréo ngoe” trong việc đầu tư xây dựng chợ NTM hàng tỷ đồng rồi bỏ hoang do không có tiểu thương và người dân vào buôn bán. Bên cạnh đó là chất lượng các công trình chưa đảm bảo, đưa vào sử dụng một thời gian ngắn đã xuống cấp, hư hỏng...

Giai đoạn 2016-2020, cả nước phấn đấu có 50% số xã đạt chuẩn NTM; mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có ít nhất 1 huyện đạt chuẩn NTM và sẽ không còn xã dưới 5 tiêu chí. Đây là những chỉ tiêu không dễ thực hiện nếu đánh giá một cách công tâm, thực chất, khách quan. Điều mà người dân mong đợi và quan tâm không phải cái danh “xã đạt chuẩn”, “huyện đạt chuẩn” mà là chất lượng cuộc sống phải được nâng lên. Muốn vậy, các địa phương nên coi trọng thực chất trong xây dựng NTM, không chạy theo thành tích. Câu chuyện “ép” dân xây cổng bê tông để đạt chuẩn NTM ở xã Phương Phú là bài học để chính quyền các địa phương suy ngẫm trong quá trình triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM.

Ngọc Nguyên