Văn hóa 08:25, 23/09/2020 GMT+7

LÀM VIỆC VỚI LÒNG ĐAM MÊ

5 năm trở lại đây, khi Bảo tàng tỉnh được dời từ huyện Lộc Ninh về khu Trung tâm Văn hóa tỉnh thì nhiều người mới hiểu rõ hơn về hoạt động của bảo tàng địa phương. Bởi từ lâu không được phát huy nên nhiều hiện vật có giá trị của bảo tàng không được khai thác hiệu quả. Thời gian qua, Bình Phước được đông đảo du khách trong và ngoài nước biết đến với bảo vật quốc gia đàn đá Lộc Hòa, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia rượu cần của người S’tiêng, lễ hội miếu Bà Rá và mới nhất là di tích quốc gia Thành đất hình tròn Lộc Tấn 2. Sự phát triển mang tính đột phá này có sự nỗ lực góp sức của đội ngũ những người làm công tác bảo tàng nói chung và cá nhân anh Phạm Hữu Hiến nói riêng.

Trụ sở với không gian rộng, bắt đầu từ giữa năm 2015, anh Hiến đã có những sáng kiến tham mưu lãnh đạo bảo tàng “đánh thức” những di sản vô giá sau nhiều năm “ngủ quên”. Bắt đầu là chương trình giới thiệu, trình diễn di sản văn hóa tại bảo tàng vào năm 2016, rồi phối hợp Bảo tàng Chứng tích chiến tranh (TP. Hồ Chí Minh) trưng bày chuyên đề “Bình Phước - Trước và sau chiến tranh”... Những hoạt động này đã thu hút hàng trăm ngàn khách đến tham quan, tìm hiểu.

Năm 2018, Bảo tàng tỉnh phối hợp với Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tổ chức đưa nghệ nhân dân tộc S’tiêng, Khơme đi trình diễn, giới thiệu các loại hình di sản văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Bình Phước tại Hà Nội. Đồng thời phối hợp với Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh tổ chức trưng bày chuyên đề “Văn hóa dân tộc S’tiêng” góp phần giới thiệu về di sản văn hóa của đồng bào S’tiêng ở Bình Phước đến công chúng TP. Hồ Chí Minh, các tỉnh lân cận và cả nước. Cùng năm, anh Hiến khởi xướng và tổ chức hoạt động sinh hoạt khoa học định kỳ dành cho những người yêu thích hoạt động khoa học, văn hóa của địa phương. Trong đó, chương trình trải nghiệm mang tên “Điểm hẹn di sản” tại Bảo tàng tỉnh là một nét mới, bởi không chỉ làm phong phú hoạt động của bảo tàng mà còn đưa di sản văn hóa cộng đồng đến bảo tàng để công chúng có điều kiện thưởng lãm.

Một dấu ấn không thể không kể đến là việc xây dựng thành công hồ sơ đàn đá Lộc Hòa được Thủ tướng Chính phủ xem xét công nhận bảo vật quốc gia và phát huy di sản năm 2017. Sau đó xây dựng phương án phục chế hiện vật đàn đá Lộc Hòa để phục vụ công tác tuyên truyền, giới thiệu bảo vật quốc gia đàn đá Lộc Hòa đến với nhân dân trong và ngoài tỉnh. Hoạt động này có sức lan tỏa trong cộng đồng, toàn tỉnh đã có 8 bộ đàn đá được phục chế để trình diễn, gần 50 người học và trình diễn đàn đá. Năm 2019, anh Hiến trực tiếp chỉ đạo và tham gia xây dựng hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể lễ hội miếu Bà Rá và kỹ thuật chế biến rượu cần của người S’tiêng. Các di sản này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐỂ “LÀM DI SẢN”

Để thỏa lòng đam mê, nhiệt huyết với di sản, anh Hiến còn dành nhiều thời gian cho hoạt động nghiên cứu khoa học nhằm tìm cách phát huy giá trị di sản cho Bình Phước. Năm 2015, anh tham gia hội thảo Căn cứ Tà Thiết trong kháng chiến chống Mỹ; xây dựng hồ sơ di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Bộ chỉ huy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 2016, anh tham gia hội thảo quốc tế “Việt Nam học lần thứ V” do Đại học quốc gia Hà Nội tổ chức, công bố nghiên cứu về “Họ, dòng họ của người S’tiêng và văn hóa ứng xử cộng đồng”. Năm 2018, anh phối hợp với đồng nghiệp thực hiện nghiên cứu “Mối liên hệ giữa di chỉ thành đất đắp hình tròn với văn hóa truyền thống của người S’tiêng Bình Phước”. Nghiên cứu này được công bố tại hội nghị về thông báo khảo cổ học vùng châu Á - Thái Bình Dương và được UBND tỉnh Bình Phước công nhận là sáng kiến cấp tỉnh năm 2018. Giai đoạn 2015-2019, anh Hiến còn phối hợp, hỗ trợ các huyện, thị xã trong tỉnh tổ chức nhiều hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của địa phương. Thực hiện học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, anh Hiến đã vận động các nhân chứng lịch sử, mạnh thường quân xây 7 nhà tình nghĩa cho cựu chiến binh khó khăn về nhà ở trên địa bàn tỉnh.

Gần đây, anh đã đề xuất và tổ chức chương trình quảng bá di tích lịch sử văn hóa Bình Phước trên app Heritager Go. Đây là trang dự án Hệ tri thức Việt của Chính phủ do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì. Chương trình được thực hiện với chi phí thấp nhưng hiệu quả khá tốt. Các di tích lịch sử văn hóa của tỉnh đã được tải lên thành công trên app này để góp phần quảng bá, giới thiệu di sản văn hóa của Bình Phước đến với công chúng, qua đó nâng cao hiệu quả công tác phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa của địa phương. Anh Hiến chia sẻ: Đam mê đặc biệt với di sản văn hóa Bình Phước nên tôi luôn làm việc với lòng nhiệt huyết, mong muốn đóng góp khả năng cho hoạt động bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Trong thời gian tới, tôi sẽ cố gắng phát huy tốt năng lực, tham mưu lãnh đạo đơn vị tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của địa phương.