2015 GMT+7

Mối liên hệ giữa hội chọi trâu Hớn Quản và đình thần Tân Khai

Thứ 2, 14/09/2015 | 07:12:00

BP - Hội chọi trâu Hớn Quản có mối liên hệ chặt chẽ với đình thần Tân Khai về yếu tố lịch sử và đặc trưng phát triển chăn nuôi trâu ở Tân Khai nói riêng, Hớn Quản nói chung. Đình được xây dựng lần đầu vào năm 1901 là nơi thờ cúng Thành hoàng Bổn Cảnh, đồng thời ghi nhớ công ơn của họ Huỳnh và họ Trần là những người khai phá vùng đất Tân Khai ngày nay.

Hội chọi trâu Hớn Quản năm 2014 - Ảnh: Đông Kiểm

Tương truyền, trong một lần đi mua trâu bên Vương quốc Campuchia, qua vùng đất này, ông Huỳnh Công Phê thấy đất đai màu mỡ, cây cối xanh tốt và chưa có cư dân sinh sống. Khi về, ông bàn chuyện cùng ông Trần Văn Bầu lên vùng đất mới khai phá, đắp đập ngăn nước để làm nương rẫy và ruộng lúa. Nhóm cư dân đầu tiên từ làng Tân Khánh - Bà Trà, nay thuộc phường Tân Phước Khánh, thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương đã đến vùng đất này sinh cơ lập nghiệp và thành lập làng với hơn 10 gia đình. Trong đó, họ Huỳnh do ông Huỳnh Công Phê và họ Trần do ông Trần Văn Bầu là những người có công đầu trong khai phá vùng đất Tân Khai ngày nay.

Từ ngày an cư lạc nghiệp ở vùng đất mới, lớp nông dân này đã biết tận dụng lợi thế địa hình Tân Khai có nhiều đồng cỏ, vùng trũng, bưng biền, hồ đập để phát triển nghề nuôi trâu. Do đồng ruộng mênh mông, bát ngát, người dân rất cần đến sức kéo của trâu giúp họ có được vụ mùa bội thu. Sau những ngày mùa, họ phát hiện trâu thường xuyên chọi nhau trên cánh đồng.

Những lập luận trên một lần nữa khẳng định nghề nuôi trâu, tục chọi trâu trong cộng đồng dân cư từ làng Tân Khánh di cư đến Tân Khai cách đây hơn 1 thế kỷ gắn với nguồn gốc hình thành đình thần Tân Khai. Đình được xây dựng trên cơ sở văn hóa, phong tục, tập quán mà nhân dân trong vùng mang theo từ quê hương Tân Khánh trong quá trình di cư lên vùng đất mới. Do những thăng trầm và biến cố lịch sử, đến nay đình thần Tân Khai đã trải qua 11 lần di dời, trong đó có 7 lần được xây dựng kiên cố, lợp ngói khang trang.

Nhằm phục dựng, bảo tồn và phát huy lễ hội văn hóa dân gian độc đáo, đặc sắc của dân tộc Việt Nam từ xa xưa, tái hiện hình ảnh con trâu gắn liền với phong tục tập quán nghề nông một thời, UBND huyện Hớn Quản sẽ tổ chức hội chọi trâu năm 2015 vào sáng 27-9 (ngày 15-8 âm lịch) tại ấp 5, xã Tân Khai, huyện Hớn Quản. Sau thành công của Hội chọi trâu Hớn Quản năm 2014, hội chọi trâu năm 2015 hứa hẹn sẽ mang đến cho nhân dân và du khách không khí sôi nổi, hấp dẫn và ấn tượng. Ban tổ chức sẽ trao 90 triệu đồng cho người có trâu đạt giải nhất, giải nhì trị giá 70 triệu đồng và 2 giải ba, mỗi giải trị giá 50 triệu đồng. Ngoài ra, ban tổ chức còn trao nhiều giải phụ cho các trâu có miếng đánh hay nhất, trâu phục vụ khán giả hay nhất. Hội chọi trâu Hớn Quản năm 2015 sẽ thi đấu theo thể thức loại trực tiếp một lần thua, chọn ra các trâu đạt giải.

Các lễ chính được tổ chức lớn nhất trong năm tại đình gồm: lễ Kỳ yên (18-3 âm lịch), lễ Cầu bông (17 đến 18-8 âm lịch). Riêng lễ Cầu bông được tổ chức ba năm đáo lệ một lần, vào những năm đáo lệ có tổ chức hát bội nhằm cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an. Đình còn là nơi sinh hoạt cộng đồng, giáo dục con cháu về nguồn gốc tổ tiên, đạo đức, lối sống lành mạnh, lòng yêu quê hương đất nước.

Đình thần Tân Khai được UBND tỉnh Bình Phước đưa vào danh mục kiểm kê di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Bình Phước theo Quyết định số 2502/QĐ-UBND ngày 12-12-2012. Đình do Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Hớn Quản phối hợp với chính quyền xã Tân Khai trực tiếp quản lý và phát huy giá trị di tích.

Năm 2014, UBND tỉnh chấp thuận cho Hớn Quản tổ chức hội chọi trâu gắn với lễ đón bằng công nhận di tích cấp tỉnh đối với đình thần Tân Khai. Một lần nữa khẳng định mối liên hệ chặt chẽ về yếu tố lịch sử giữa hội chọi trâu Hớn Quản và đình thần Tân Khai.

Năm nay, hội chọi trâu Hớn Quản quy tụ số lượng trâu tham gia chọi nhiều hơn với 12 cặp đấu, tăng 4 cặp đấu so với năm 2014. Cơ cấu giải thưởng cũng được tăng lên với tổng giải thưởng 280 triệu đồng. Năm 2015, hội chọi trâu sẽ được truyền hình trực tiếp trên sóng Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Phước để phục vụ tốt hơn nhu cầu thưởng thức của đông đảo khán giả trên cả nước.

H.Cúc