Chính trị 10:30, 13/06/2015 GMT+7

P.V: Thưa Phó chủ tịch, đồng chí đánh giá như thế nào về công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ của tỉnh trong thời gian qua?

Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Huy Phong: Năm 2014, UBND tỉnh ra quyết định thành lập Ban chỉ đạo 1237 và xây dựng kế hoạch, quy chế hoạt động. Ban chỉ đạo 1237 sẽ định hướng kế hoạch tuyên truyền về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; vận động các tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Từ đó tổ chức thành phong trào thường xuyên, sâu rộng, vận động các tổ chức hội, hội viên, đoàn viên và toàn dân cung cấp thông tin, tham gia tích cực công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Ngoài ra, ban còn tổ chức các diễn đàn, chia sẻ thông tin, xuất bản ấn phẩm trao đổi thông tin về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; phát hành tờ rơi về các thông tin cần thiết; biểu dương gương người tốt, việc tốt về thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ...

Đến nay, công tác tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin về mộ liệt sĩ trong và ngoài nước được tỉnh ta triển khai phong phú về nội dung, đa dạng về hình thức. Đồng thời phối hợp Quân đoàn 4, các cơ quan, đơn vị trực thuộc Quân khu 7 nắm thông tin về mộ liệt sĩ do hội cựu chiến binh, các ban liên lạc truyền thống của các đơn vị và thân nhân liệt sĩ trên cả nước. Sau khi có thông tin, thường trực Ban chỉ đạo 1237 và các cơ quan chuyên trách sàng lọc xử lý thông tin.

Tỉnh đã thành lập các đội chuyên trách về tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ. Trong đó, đội K72 chủ yếu tìm kiếm và quy tập các phần mộ liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ ở chiến trường Campuchia. Trong tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh cùng ban chỉ huy quân sự các huyện đảm nhiệm việc tìm kiếm và quy tập các phần mộ liệt sĩ.

Nhờ triển khai các giải pháp trên, trong giai đoạn 14 mùa khô 2014-2015, Đội K72 đã tìm và cất bốc 41 hài cốt liệt sĩ ở Campuchia đưa về nước, nâng tổng số hài cốt liệt sĩ ở Campuchia được đưa về nước là 2.166, trong đó 234 hài cốt có tên, quê quán. Năm 2014 và đầu năm 2015 đã cất bốc được 33 hài cốt liệt sĩ trong tỉnh, trong đó 4 hài cốt có tên.

P.V: Những khó khăn, hạn chế của công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước hiện nay là gì, thưa Phó chủ tịch?

Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Huy Phong: Do trước đây những khu căn cứ, bệnh viện dã chiến của các đơn vị trong chiến tranh hầu hết nằm ở vùng sâu, không có dân ở nên người biết về các phần mộ liệt sĩ rất ít. Mặt khác, phần lớn cựu chiến binh trên địa bàn tỉnh từ các tỉnh khác chuyển đến sinh sống, nhân chứng không còn hoặc quá già yếu nên không nhớ rõ vị trí an táng đồng đội trước đây... Do đó, việc nắm bắt thông tin mộ liệt sĩ có khi không chính xác. Bên cạnh đó, thời gian sau chiến tranh đến nay đã quá lâu, sơ đồ mộ chí các đơn vị chiến đấu trước đây thất lạc, địa hình thay đổi nhiều.

Các thông tin Ban chỉ đạo 1237 tiếp nhận từ các đơn vị, cá nhân cung cấp còn chung chung, nhiều nội dung trùng lắp nên khó xác định được vị trí chôn cất liệt sĩ. Một khó khăn nữa là trước đây công tác quy tập hài cốt liệt sĩ chưa nền nếp, quản lý hồ sơ quy tập bị thất lạc hoặc mục nát nên khó xác định chính xác về số mộ liệt sĩ chưa quy tập trên địa bàn tỉnh. Do đó, toàn tỉnh chưa thể kết luận địa bàn và lập bản đồ tìm kiếm, quy tập các phần mộ liệt sĩ. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của cán bộ thuộc ban chỉ huy quân sự các huyện chưa có nhiều kinh nghiệm, việc nghiên cứu các văn bản hướng dẫn về công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ chưa sâu, chưa đầy đủ.

P.V: Hiện có thông tin về các phần mộ tập thể của liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, vậy việc quy tập các phần mộ này sẽ được thực hiện như thế nào, thưa đồng chí?

Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Huy Phong: Hiện nay, chúng ta đang có thông tin về các phần mộ tập thể của liệt sĩ trên địa bàn tỉnh nhưng chưa thể quy tập vì thông tin này chưa được xác minh, xác định vị trí. Cụ thể, khu mộ liệt sĩ tập thể thuộc Trung đoàn 88 hy sinh trong trận chiến đấu tại Phước Quả đêm 26 rạng 27-10-1967 bị địch gom về và dùng xe ủi đường hào rộng 3m, sâu 3m, dài 20m chôn lấp tại khu vực sân bay Phước Bình. Bộ CHQS tỉnh đã xác minh, Trung đoàn 88 thời điểm đó thuộc Sư đoàn 5/Quân khu 7. Đội K72 và Bộ CHQS đã khảo sát 2 lần và tổ chức dò mìn trong khu vực này chỉ phát hiện một số đầu đạn M79. Hiện nay, khu vực này đang được san lấp xây dựng khu hành chính thị xã Phước Long. Nếu không xúc tiến tổ chức quy tập thì sau này tổ chức tìm kiếm sẽ khó khăn hơn. Để có thêm thông tin chính xác, Bộ CHQS tỉnh đã mời các cựu chiến binh tham gia trực tiếp chiến đấu đêm 26-10-1967 và những người chứng kiến, đồng thời mời những người tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ trước đây để trao đổi thông tin, xác định vị trí, số lượng liệt sĩ và xác định khu vực này từ trước đến nay đã được quy tập mộ liệt sĩ hay chưa. Sau đó sẽ có kết luận và tổ chức tìm kiếm quy tập.

Khu mộ liệt sĩ thuộc Sư đoàn 7, Quân đoàn 4 hy sinh tại Bệnh xá Bắc Sơn do cựu chiến binh Sư đoàn 7 cung cấp. Từ năm 2011 đến nay, Bộ CHQS tỉnh phối hợp Quân đoàn 4, cựu chiến binh Sư đoàn 7 tổ chức khảo sát và đào thử nhưng chưa có kết quả.

Ông Võ Văn Tây (SN 1940) ở phường Phú Hòa, thành phố Thủ Dầu Một (Bình Dương) cung cấp, trước đây ông là chiến sĩ thuộc đơn vị c6, đặc công Quân khu 7. Vào năm 1964, đơn vị c6 tham gia chiến đấu ở cầu Nha Bích (ấp 1, xã Minh Lập, huyện Chơn Thành) có 35 liệt sĩ hy sinh và được đồng đội an táng cách chân cầu Nha Bích khoảng 300m về phía nam. Hiện nay, ông Tây sức khỏe yếu, trí nhớ kém cùng với sự thay đổi về địa hình nên qua khảo sát chưa xác định được vị trí an táng liệt sĩ.

Về những phần mộ trên, Ban chỉ đạo 1237 sẽ đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng để các nhân chứng, cựu chiến binh và nhân dân ai biết liên hệ với Ban chỉ đạo 1237 để cung cấp thêm thông tin. Mọi chế độ về người cung cấp thông tin sẽ được Nhà nước chi trả theo quy định hiện hành.

P.V: Xin đồng chí cho biết nhiệm vụ trọng tâm về tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ trong năm 2015 và những năm tiếp theo?

Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Huy Phong: Trong thời gian tới, Ban chỉ đạo 1237 sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền để toàn thể nhân dân biết và cung cấp thông tin về mộ liệt sĩ cho các cơ quan chức năng. Thường trực Ban chỉ đạo 1237 tỉnh phối hợp cựu chiến binh và các sở, ngành nắm rõ các quy định, chủ trương của Nhà nước trong tìm kiếm thông tin về mộ liệt sĩ để hướng dẫn, tuyên truyền cho người dân biết quyền và trách nhiệm cung cấp thông tin các phần mộ liệt sĩ. Lập phương án, cách làm để thu thập thông tin hài cốt liệt sĩ một cách chính xác và hiệu quả; thu thập thông tin đa chiều, trong và ngoài nước, kể cả thông tin từ chế độ cũ. Thường trực Ban chỉ đạo 1237 liên hệ với Bộ Quốc phòng, Quân khu 7 và hội cựu chiến binh giải mã phiên hiệu các đơn vị trong chiến tranh để sớm xác minh thông tin mộ liệt sĩ. Những địa điểm hiện đang thi công các công trình, khu quy hoạch đô thị mà có thông tin về mộ liệt sĩ phải tổ chức tìm kiếm sớm. Đặc biệt là khu sân bay quân sự Phước Bình cần phải khoanh vùng, xác định khu vực có mộ liệt sĩ để tìm kiếm, quy tập trong thời gian tới.

Ban chỉ đạo 1237 tiếp tục phối hợp Ủy ban chuyên trách Chính phủ và các cấp chính quyền Campuchia đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Campuchia. Mặt khác nghiên cứu kinh nghiệm một số nước giải quyết vấn đề mất tin, mất tích trong chiến tranh; các thiết chế tri ân liệt sĩ; mở rộng hoạt động của các tổ chức hội (cựu chiến binh, thanh niên xung phong...) để tìm kiếm các phần mộ liệt sĩ. Đồng thời từng bước bảo đảm bổ sung trang thiết bị dò tìm cho các đội chuyên trách tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở trong nước và nước ngoài. Liên hệ với những người từng tham gia chiến tranh ở Việt Nam biết thông tin về các phần mộ liệt sĩ để tìm kiếm và quy tập các mộ liệt sĩ về các nghĩa trang.

P.V: Xin chân thành cảm ơn đồng chí!

Nhất Sơn (thực hiện)