Chính trị 09:19, 10/06/2015 GMT+7

Trong những ngày tháng tìm mộ liệt sĩ không mệt mỏi trên đất bạn Campuchia, chúng tôi đã có những kỷ niệm khó quên gắn với tên đất, tên làng, khu rừng, nương rẫy, đồng ruộng của người dân nước bạn. Và cả những tấm lòng của chính quyền, quân đội cùng nhân dân đất nước chùa tháp tươi đẹp; những nhân chứng Việt Nam là đồng đội của liệt sĩ.

Những kỷ niệm từ tìm mộ liệt sĩ dưới gốc tre gai rừng

Cuối đợt 1 giai đoạn 9 (mùa khô 2009-2010), khi chúng tôi chuẩn bị rút quân về nước để đón tết Nguyên đán thì nhân chứng người Campuchia đến đơn vị cho biết, khu vực ngầm D6 thuộc đồn Chay Khơ Leng phát hiện có hài cốt liệt sĩ. Không chút chậm trễ, đại tá Nguyễn Văn Bình, đội trưởng đã cùng trung úy Trần Duy Hiền, nhân viên phiên dịch vào khảo sát và xác định khu vực này có mộ. Sau khi về nước đón tết, đầu tháng 3-2010 đội thực hiện nhiệm vụ đợt 2 ở ngay vị trí này.

Hàng ngày, chúng tôi hành quân tìm quanh khu vực ngầm D6 gần thì 2km và xa là 10km. Ở đây, chúng tôi đào tìm 5 địa điểm theo vị trí nhân chứng cho biết và ở 3 địa điểm tìm thấy mộ (một nằm ở rẫy của người dân và hai điểm trong rừng tre gai). Tại rẫy của người dân, chúng tôi đào được 4 mộ liệt sĩ. Hai địa điểm còn lại tìm được 28 mộ. Theo nhân chứng cho biết, đây là bãi mộ của Bệnh viện K30 Cục Hậu cần Miền. Một điểm còn lại đào tìm được 7 mộ liệt sĩ và một địa điểm 21 mộ cách nhau khoảng 3km đường chim bay. Tại 2 địa điểm này, những năm trước đơn vị cũng đã tìm được gần 150 mộ liệt sĩ.

Hầu hết nằm dưới gốc tre gai, có những bụi tre đường kính hình elíp 4-5m, dưới gốc có 2-3 mộ liệt sĩ. Chúng tôi phải chặt tre, bứng gốc rồi mới đào tìm mộ. Những bụi lớn phải chặt cành và bứng gốc 2-3 ngày mới xong. Khó khăn, gian khổ là thế nhưng sau 1 tháng tìm kiếm trong các gốc tre gai rừng, chúng tôi đã tìm được 28 mộ.

Tát nước tìm mộ liệt sĩ

Khi đơn vị tìm xong mộ liệt sĩ ở ngầm D6 thì có chiến sĩ Đại đội 2, Tiểu đoàn biên phòng 204, Tiểu khu Quân sự tỉnh Kratie đến báo: Tại bờ đập thủy lợi ở phum Ko Đếch, xã Ko Lốp, huyện Chất Bô Rây, tỉnh Kratie một số mộ có tăng và xương của quân tình nguyện Việt Nam khi chính quyền xả đập xây cống và móc đất đắp bờ phát hiện. Qua nguồn tin, chúng tôi đào được 2 mộ liệt sĩ. Người dân cũng đã trao cho đội 2 mộ liệt sĩ đã cất giữ ở nhà.

Qua nhân chứng người Campuchia, chúng tôi được biết khu vực ngập nước gần rẫy của người dân vẫn còn mộ liệt sĩ (năm 1988, bộ đội Việt Nam đã sang cất bốc hơn 100 mộ). Theo đó, chúng tôi tìm thêm được 12 mộ liệt sĩ. Trong quá trình đào thì nước dâng lên. Vì vậy, chúng tôi vừa đào vừa dùng xô tát nước. Dù tiến độ chậm hơn các khu vực khác nhưng chúng tôi rất vui.

Bờ đập do tỉnh bạn móc đường mương để xả nước nên khi đào những khu vực này, chúng tôi thường phải đào lượng đất nhiều và nhấc những tảng đá lớn, có những tảng đá phải 10 người vừa nhấc đá vừa dùng cây rừng bẩy. Chúng tôi đào tìm được 22 mộ. Theo người dân ở đây cho biết, khu vực này trước là căn cứ của Pôn Pốt. Bờ đập này là do Pôn Pốt làm để phát triển nông nghiệp.

Sau khi ban chuyên trách 2 tỉnh Bình Phước (Việt Nam) và Kratie (Campuchia) thống nhất phương án, tháng 4-2014 cán bộ, chiến sĩ Đội K72 đã phá và làm lại đập. Sau đó quy tập được 20 hài cốt liệt sĩ nằm sâu 3m dưới bờ đập.

Chúng tôi xin chân thành  cảm ơn tấm lòng của người dân Campuchia đối với việc tri ân liệt sĩ Việt Nam. Họ gom xương,  mộ mang về nhà giữ giùm và đã báo cho bộ đội Việt Nam biết. Việc làm này càng tô đậm thêm tình đoàn kết giữa hai dân tộc Việt Nam - Campuchia “mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững” như dòng Mê Kông chảy mãi không ngừng.

Thượng ta Lê Huy Chung
Nguyên Chính trị viên đội K72