Chính trị 06:59, 11/05/2018 GMT+7

Cải cách chính sách tiền lương để tạo động lực phát triển

Từ xưa đến nay, chính sách tiền lương là một bộ phận rất quan trọng, có quan hệ chặt chẽ với các chính sách khác trong hệ thống chính sách kinh tế - xã hội, liên quan trực tiếp đến các cân đối lớn của nền kinh tế, thị trường lao động và đời sống của người hưởng lương. Nước ta đã trải qua 4 lần cải cách chính sách tiền lương. Tuy nhiên thời điểm này, chính sách tiền lương vẫn thể hiện nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, đời sống của đa số người hưởng lương còn khó khăn; tiền lương trong khu vực doanh nghiệp vẫn chưa theo kịp sự phát triển của thị trường lao động. Tiền lương trong khu vực công vẫn còn thấp so với khu vực doanh nghiệp và yêu cầu phát triển của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức... Bởi thế, cải cách chính sách tiền lương là một trong 3 nội dung quan trọng được thảo luận tại hội nghị Trung ương lần này.

Một ca sản xuất của phân xưởng dệt Công ty TNHH Nantong Khu công nghiệp Minh Hưng - Hàn Quốc, xã Minh Hưng, huyện Chơn Thành (ảnh minh họa) - B.L

Mục tiêu lớn nhất của đề án cải cách chính sách tiền lương là tạo ra động lực phát triển thông qua việc khuyến khích những người có năng lực, trình độ cao chuyên tâm làm việc, góp phần tăng năng suất lao động, thu hút nhân tài vào làm việc tại cơ quan nhà nước. Dự kiến chế độ tiền lương mới sẽ thực hiện từ năm 2021, gắn với lộ trình cải cách hành chính, tinh giản biên chế; đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập. Việc cải cách tiền lương cũng hướng đến sắp xếp lại các chế độ phụ cấp hiện hành, bảo đảm tổng quỹ phụ cấp chiếm tối đa 30% trong tổng quỹ lương. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị được sử dụng quỹ tiền lương và kinh phí chi thường xuyên được giao hằng năm để thuê chuyên gia, nhà khoa học, tài năng đặc biệt phục vụ nhiệm vụ phát triển cơ quan, đơn vị.

Người lao động sẽ không còn “mù mờ” về tiền lương

Với cách tính lương hiện nay, đa số người lao động rất khó hiểu vì phải lấy lương cơ sở nhân với hệ số, nhân với phụ cấp nhiều loại khác nhau. Vì thế, nhiều người nhận lương nhưng không hiểu đâu mới thực là tiền lương. Đề án cải cách tiền lương sẽ chuyển sang cách tính giá trị tuyệt đối, nghĩa là lương bao nhiêu là biết bấy nhiêu, không phải nhân hệ số. Như vậy, tiền lương trả cho người lao động sẽ gồm phần cứng, chiếm ít nhất 70% mức tổng thu nhập của người lao động. Còn tiền phụ cấp như trước đây phân thành 20 loại thì nay chỉ còn 3 nhóm và chỉ chiếm 30% tổng quỹ lương, để người lao động thấy rằng tiền lương đích thực được trả theo chất lượng, hiệu quả công việc. Đề án cải cách lần này thể hiện rõ quan điểm tiền lương phải là thu nhập chính bảo đảm đời sống cho người lao động và gia đình họ.

Thay đổi lớn trong đề án cải cách chính sách tiền lương lần này là ban hành hệ thống bảng lương mới đối với khu vực công theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo trên cơ sở điều chỉnh tăng mức lương thấp nhất và mở rộng quan hệ tiền lương tiệm cận với khu vực thị trường. Thay vì 7 bảng lương như hiện tại, hệ thống bảng lương mới sẽ rút gọn chỉ còn 5, gồm 2 bảng lương cho công chức, viên chức và 3 bảng lương đối với lực lượng vũ trang. Khu vực hành chính sự nghiệp sẽ có 1 bảng lương được tính theo chức vụ, vị trí việc làm chứ không theo thâm niên theo kiểu “sống lâu lên lão làng” như hiện nay và 1 bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ đối với công chức, viên chức không giữ chức vụ lãnh đạo. 3 bảng lương đối với lực lượng vũ trang gồm bảng lương cho sĩ quan quân đội, sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ công an; bảng lương cho quân nhân chuyên nghiệp, chuyên môn kỹ thuật công an và bảng lương cho công nhân quốc phòng, công nhân công an.

Doanh nghiệp được tự chủ quyết định chính sách tiền lương

Theo đề án, trong khối doanh nghiệp tiền lương phải gắn với năng suất lao động, nghĩa là người lao động muốn có lương cao phải tăng năng suất lao động. Khu vực doanh nghiệp được tự chủ quyết định chính sách tiền lương và trả lương phù hợp với tổ chức sản xuất, tổ chức lao động, khả năng của doanh nghiệp. Theo đề án, tiền lương của người đại diện vốn nhà nước với tiền lương của ban điều hành trong doanh nghiệp sẽ được tách bạch; thực hiện nguyên tắc ai thuê, ai bổ nhiệm thì người đó đánh giá và trả lương cho người lao động; từng bước tiến tới thuê hội đồng thành viên độc lập và trả lương cho hội đồng thành viên, kiểm soát viên từ lợi nhuận sau thuế. Đề án cải cách chính sách tiền lương lần này còn nhằm mục tiêu giảm dần, tiến tới bãi bỏ sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước vào chính sách tiền lương của doanh nghiệp. Doanh nghiệp (kể cả doanh nghiệp 100% vốn nhà nước) được tự chủ quyết định chính sách tiền lương thông qua việc thương lượng, thỏa thuận với người lao động dựa trên năng suất và kết quả lao động.

Với những cải cách mang tính cách mạng, đột phá, Đề án “Cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp” gắn liền với tinh giản biên chế, sắp xếp tinh gọn bộ máy khu vực công được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong lao động, sản xuất. Việc xóa bỏ cơ chế trả lương bình quân, cào bằng sẽ giúp người lao động có động lực để cống hiến.

Nguyên Thủy