Chính trị 15:40, 19/04/2018 GMT+7

Trong suốt tháng 2-2018, Bảo tàng tỉnh trưng bày chuyên đề “Thi hành Hiệp định Paris - 45 năm nhìn lại qua tư liệu lịch sử”. Tại đây trưng bày 90 hình ảnh, hiện vật giấy là các tư liệu nổi bật liên quan đến Hiệp định Paris. Đồng thời có các hoạt động tọa đàm, giao lưu với nhân chứng lịch sử là cựu chiến binh Ban liên lạc Đoàn 315 (Phái đoàn Ban liên hợp quân sự Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam) trong đấu tranh đòi Mỹ ký, thi hành Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh tại Việt Nam. Đặc biệt, có Đại tá Lê Hùng, thư ký của Thượng tướng Trần Văn Trà, Trưởng ban liên lạc Đoàn 315; Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thị Thu Nguyệt - “cánh chim sắt” biệt động Sài Gòn, thành viên 315A (đóng tại Lộc Ninh, “hậu cần” của 315B tại Sài Gòn, nay là Nhà giao tế Lộc Ninh); bác sĩ Ấn - người trực tiếp cùng các bác sĩ của Hungary từng trực tiếp phẫu thuật cho nhiều cán bộ, chiến sĩ cách mạng bị thương tại trại Davis (trụ sở đoàn đại biểu quân sự Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam) ở Sài Gòn; cùng nhiều cựu chiến binh đến từ TP. Hồ Chí Minh, thủ đô Hà Nội.

Niềm xúc động của Đại tá Lê Hùng trong không gian buổi trưng bày

Sau trưng bày hơn 1 tháng, trong không khí tháng tư lịch sử, chúng tôi về quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh, gặp bà Lê Thị Thu Nguyệt. Trò chuyện về vai trò khăng khít giữa tư liệu hình ảnh và nhân chứng lịch sử, bà Nguyệt xúc động: “Thể hiện rõ qua nhiều câu hỏi mà các học sinh, sinh viên đã hỏi cựu chiến binh Ban liên lạc Đoàn 315 tại buổi tọa đàm và trong không gian trưng bày. Nhiều bạn trẻ muốn tìm hiểu cặn kẽ, chi tiết từng nội dung cụ thể trong hình ảnh tư liệu, không chỉ chú trọng thời gian, địa điểm, nội dung được biểu hiện như trước. Khi nói về bức hình chụp trước 315A năm 1973, nhiều người bất ngờ khi bức ảnh giản dị này đánh dấu quá trình hoạt động cách mạng từ lúc tôi còn là học sinh tới lúc là cán bộ biệt động. Bị bắt năm 1968 và quãng thời gian sau này - khi Mỹ trả tự do rồi về hoạt động tại 315A, tôi phục vụ công tác đấu tranh ngoại giao của Đoàn 315 ở Lộc Ninh”. Bà Nguyệt cũng khẳng định, nhiều hoạt động cách mạng khó biểu đạt hết qua các tư liệu lịch sử (trong đó có tư liệu hình ảnh), thì trò chuyện là cách kể lại chi tiết nhất, làm sáng rõ thêm những giá trị hình ảnh thể hiện.

Vy Lệ Ái Quyên, học sinh lớp 12, Trường phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh chia sẻ: “Khi nghe bác Hùng, bác Nguyệt... kể chuyện, đặc biệt là chứng kiến niềm xúc động của các cựu chiến binh trước từng bức ảnh tư liệu, em cũng xúc động theo”. Cũng theo nhiều bạn trẻ khác, tư liệu hình ảnh và từng câu chuyện của nhân chứng lịch sử còn giúp các em hiểu thêm về trại Davis, căn cứ Miền Tà Thiết cũng như quãng thời gian hoạt động của Thượng tướng Trần Văn Trà, nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh tại Lộc Ninh... và lòng yêu nước nồng nàn của nhân dân Lộc Ninh anh hùng.

Đại tá Lê Hùng cho biết: “Tôi đứng rất lâu trước bức hình “Một cuộc họp của Ban liên hợp quân sự bốn bên vào ngày 2-2-1973” để trả lời chi tiết nhiều câu hỏi của học sinh, sinh viên có mặt tại buổi trưng bày. Bức hình chụp buổi họp đầu tiên ra mắt 4 đoàn, trong đó Trung tướng Trần Văn Trà làm Trưởng đoàn quân sự Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam; Thiếu tướng Lê Quang Hòa, Trưởng đoàn quân sự Chính phủ Việt Nam cộng hòa; Thiếu tướng Woat Wood, Trưởng đoàn quân sự Chính phủ Hoa Kỳ; Trung tướng Ngô Du, Trưởng đoàn Việt Nam cộng hòa. Bấy giờ, tôi là thư ký Đoàn 315, làm việc phòng phía trong”. Đại tá Lê Hùng cho biết thêm, sau cuộc họp, 4 đoàn tiến hành cuộc họp thứ hai về giám sát hoạt động trao trả tù binh (phía ta trao trả 504 phi công cho Hoa Kỳ, chính quyền Sài Gòn thông báo trao trả cho ta trên 26.000 cán bộ, chiến sĩ cách mạng, bên ta trả cho chính quyền Việt Nam cộng hòa hơn 2.000 người). Cuộc họp thứ ba về ưu đãi miễn trừ ngoại giao cho ta theo thông lệ quốc tế nhằm đảm bảo an toàn cho phái đoàn của ta khi đấu tranh ngoại giao ngay trong lòng địch, tại sân bay Tân Sơn Nhất (bấy giờ nằm sâu trong vùng chính quyền Sài Gòn quản lý)...

Phó giám đốc Bảo tàng tỉnh Phạm Hữu Hiến cho biết: “Các nhân chứng lịch sử luôn cho chúng ta biết nhiều thông tin ở hình ảnh tư liệu. Vì vậy, tôi luôn theo sau các nhân chứng để ghi lại”. Đồng thời, 5 cựu chiến binh Ban liên lạc Đoàn 315 từ thủ đô Hà Nội vào càng khẳng định việc ghi lại những chia sẻ thú vị của các cựu chiến binh trước mỗi hình ảnh tư liệu là việc làm cần thiết, ý nghĩa. Khi sức khỏe của các cựu chiến binh đã yếu, lại sinh sống xa Bình Phước, rất khó gặp lại tại nhiều không gian trưng bày tư liệu hình ảnh sau này.

Được nghe, được hỏi và nắm tay các nhân chứng lịch sử, bên cạnh nhìn thấy cả ngàn tư liệu hình ảnh liên quan đến Hiệp định Paris mà Bảo tàng tỉnh đang có, truyền thống cách mạng, niềm tự hào dân tộc lan rộng trong từng bạn trẻ. Qua từng thời điểm trưng bày, triển lãm tư liệu hình ảnh có tọa đàm với nhân chứng lịch sử, tình yêu quê hương, đất nước thêm nồng nàn, sâu sắc hơn trong mỗi người con Bình Phước.

Trung Nhân