Chính trị 15:30, 27/12/2017 GMT+7

BP - Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới Tổ quốc, Lộc Ninh là chiến trường trọng yếu ác liệt với quân chủ lực và bộ đội địa phương phối hợp tham gia chiến đấu. Vì vậy, hòa bình lập lại, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn diễn ra trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, do địa danh thay đổi, cảnh vật, địa hình không như trước và nhân chứng cung cấp thông tin còn ít nên việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên vùng đất lịch sử anh hùng Lộc Ninh còn nhiều khó khăn.

Nghĩa tình đồng đội

Cuối tháng 7-2009, khi ủi đất làm đường Dự án BT Lộc Tấn - Hoàng Diệu, lực lượng thi công đã phát hiện mộ tập thể 32 liệt sĩ. Ngay sau đó, huyện Lộc Ninh đã long trọng tổ chức lễ truy điệu đưa các anh về yên nghỉ cùng đồng đội tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện.

Mộ liệt sĩ tại địa danh Đồi 224 (Lộc Hòa) do Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Lộc Hòa tìm thấy, quy tập

Lộc Ninh là một trong những địa bàn chiến tranh diễn ra ác liệt nên có số liệt sĩ hy sinh cao và vẫn còn rất nhiều hài cốt chưa được tìm thấy, quy tập. Xuất phát từ mong muốn của các gia đình, thân nhân liệt sĩ và tình đồng đội thiêng liêng, nhiều cựu chiến binh (CCB) khi về chiến trường xưa Lộc Ninh lập nghiệp đã âm thầm đi tìm đồng đội. Điển hình là Đội tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ thuộc Hội CCB xã Lộc Hòa, được thành lập ngày 16-10-2009. Đội chỉ vỏn vẹn 8 thành viên, trong đó có người đã cao tuổi, sức khỏe yếu nhưng tận tình, tận tâm với mong muốn hài cốt đồng đội sớm được về an nghỉ tại quê hương.

Đội tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ Hội CCB Lộc Hòa là mô hình đầu tiên của Hội CCB Bình Phước. Mọi kinh phí hoạt động và tìm kiếm hài cốt đồng đội đều do thành viên đội tự nguyện đóng góp. 10 năm cung cấp thông tin và chủ động phối hợp tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ, đội đã được Trung ương Hội CCB Việt Nam 2 lần gửi thư khen và tặng bằng khen cho tập thể, cá nhân Đội trưởng Nguyễn Văn Miện; Hội CCB tỉnh, huyện tặng giấy khen...              

Đội trưởng Nguyễn Văn Miện, nguyên Chủ tịch Hội CCB xã Lộc Hòa, xúc động: “Công việc của thành viên là bố trí nơi ăn chốn nghỉ, hỗ trợ phương tiện đi lại và dẫn đường cho các gia đình, thân nhân trong quá trình tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ. Đồng thời trực tiếp cất bốc mộ và tổ chức lễ tiễn đưa trang trọng từng liệt sĩ về quê nhà. Để có thêm thông tin phục vụ tìm kiếm, đội cử người trực tiếp về các đơn vị từng chiến đấu trên địa bàn huyện Lộc Ninh và xã Lộc Hòa để lấy thêm thông tin”. Nhờ nỗ lực không mệt mỏi của Đội tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ, đến nay đã có 59 liệt sĩ được về với quê hương trong niềm xúc động vô bờ của thân nhân; 2 hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ huyện Lộc Ninh.

CÒN NHIỀU TRĂN TRỞ

Những năm qua, các đơn vị chủ lực Quân khu 7 và Bộ CHQS tỉnh, huyện Lộc Ninh đã phối hợp tổ chức thành các tổ, đội quy tập lâm thời tìm kiếm hài cốt liệt sĩ của đơn vị. Tuy nhiên, do chiến tranh ác liệt, đặc biệt là các đơn vị vừa cơ động chiến đấu vừa an táng liệt sĩ nên lập hồ sơ, sơ đồ mộ chí còn sơ sài, đơn giản; qua thời gian địa hình thay đổi, nhiều ngôi mộ bị xói mòn mất tích nên việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Lộc Ninh rất khó khăn.

Năm 2002, theo Quyết định số 1237 của Thủ tướng Chính phủ và Chỉ thị số 24 ngày 15-3-2013 của Bộ Chính trị, huyện Lộc Ninh đã tổ chức cất bốc, quy tập được 238 hài cốt liệt sĩ. Trong đó an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện 115 hài cốt liệt sĩ, đã bàn giao các gia đình 43 hài cốt, các đơn vị 12 hài cốt, Bộ CHQS tỉnh 22 hài cốt, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh 46 hài cốt.

Lộc Ninh là địa bàn có nhiều đơn vị chủ lực tham gia chiến đấu, địa điểm đóng quân phân tán, thời gian trú quân và tham gia tác chiến kéo dài nhiều năm, trong khi đó, ranh giới giữa ta và địch chưa được phân định rõ ràng nên việc an táng liệt sĩ thiếu tập trung. Nhiều trận đánh các đơn vị không lấy được thi hài liệt sĩ, đặc biệt là các trận quân ta bị tổn thương nhiều. Do đó, sơ đồ mộ chí hầu hết các đơn vị thiếu hoặc ghi chung theo địa danh: Rừng le làng 2, phía tây lô cao su, gần nghĩa trang đơn vị... nên rất khó xác định vị trí an táng liệt sĩ. Trong khi đó, những người trực tiếp chôn cất liệt sĩ đa phần sinh sống ở nơi khác sau ngày hòa bình và khi về lại chiến trường xưa thì địa hình qua thời gian đã thay đổi, rất khó xác định chính xác vị trí.

Theo báo cáo của UBND huyện Lộc Ninh, những địa danh ghi dấu các trận đánh của đơn vị chủ lực đang còn nhiều liệt sĩ nằm dưới lòng đất thuộc Quân khu 7: Sư 7, nơi hy sinh tập trung ở xã Lộc Hòa (Đồi 224), khoảng 67 liệt sĩ, trong đó đã quy tập 36 hài cốt; ấp Măng Cải (Lộc Thiện) quy tập 11/21 liệt sĩ. Sư 9, qua tin báo của các nhân chứng có 2 vị trí mộ tập thể ở ấp 9, xã Lộc Hưng (thuộc cánh đồng Ba Nghi). Ở sân bay Lộc Ninh, khoảng 1.000 liệt sĩ (thông tin do CCB Mỹ cung cấp cho Bộ CHQS tỉnh), đã tổ chức tìm kiếm nhưng chưa phát hiện được.

Hiện nay, vẫn chưa có con số cụ thể về tổng số liệt sĩ của tỉnh, huyện và các đơn vị chủ lực tham gia chiến đấu trên địa bàn huyện Lộc Ninh qua các thời kỳ chiến tranh. Tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện có 2.249 ngôi mộ, trong đó 2.094 mộ có hài cốt và danh tính đầy đủ. 155 mộ có hài cốt nhưng chưa xác định được danh tính; 6 mộ tập thể (75 hài cốt). Số mộ có hài cốt đã được gia đình, thân nhân xin di dời về quê hương là 521 liệt sĩ.

Có thể dưới lòng đất Lộc Ninh vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ chưa được về bên đồng đội để được ấm áp khói hương trong nghĩa trang hay về với quê hương... Và việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn là nhiệm vụ lâu dài của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân huyện Lộc Ninh trong những năm tiếp theo...

Phương Hà