Chính trị 14:21, 07/07/2017 GMT+7

3 THÁNG, XỬ LÝ 2.128 VỤ VI PHẠM VỀ KHAI THÁC, KINH DOANH CÁT, SỎI

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình cho biết: Nước ta có trữ lượng cát, sỏi khá lớn và chủ yếu là cát, sỏi lòng sông. Thế nhưng, với tình hình khai thác như hiện nay, nguồn tài nguyên này sẽ sớm cạn kiệt và gây ra tình trạng xói mòn, sạt lở bờ sông, làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, thất thoát tài nguyên, tác động xấu đến các công trình ven bờ, gây nguy hiểm đến tính mạng, tài sản của người dân sinh sống ở khu vực liền kề. Trước tình hình trên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành, địa phương tăng cường quản lý hoạt động khai thác cát, sỏi. Đồng thời, tăng cường các biện pháp phòng ngừa, kiên quyết xử lý những trường hợp vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác cát, sỏi. Qua 3 tháng thực hiện đợt cao điểm (tháng 4, 5, 6-2017), lực lượng công an các cấp đã xử lý 2.128 vụ, 749 đối tượng, phạt 13,1 tỷ đồng và tịch thu 26 tàu, 6.983m³ cát.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tiến Dũng chủ trì tại điểm cầu Bình Phước

Tuy nhiên, hiện nay, nhiều đối tượng vẫn lén lút khai thác vào ban đêm và các ngày nghỉ, lễ. Có những trường hợp “cát tặc” đã sử dụng bạo lực đe dọa, đối phó với các lực lượng chức năng, tranh giành địa bàn, phương tiện để khai thác trái phép. Theo Bộ Công an, trong 3 tháng (4, 5, 6-2017), lực lượng công an các cấp đã phát hiện và bắt giữ 3.282 vụ. Trong đó có 1.232 vụ khai thác cát trái phép, xử lý hành chính 17,2 tỷ đồng, tịch thu 32 tàu, thuyền hút cát và trên 22.000m³ cát.

Các vi phạm chủ yếu là không thả phao xác định mốc giới mỏ, lợi dụng khu vực giáp ranh khai thác sang địa bàn khác; khai thác vượt số lượng, ngoài thời gian cho phép; bơm hút trực tiếp trên sông và không xuất trình được giấy tờ. Ở một số địa phương, hoạt động khai thác cát đã làm sạt lở 2 bên bờ sông, nhiều nơi mất đất canh tác. Nguyên nhân là do một số địa phương chưa quyết liệt. Công tác quản lý nhà nước còn nhiều bất cập, thiếu kiểm tra, còn để các đơn vị tự do khai thác.

BÌNH PHƯỚC CHƯA PHÁT HIỆN KHAI THÁC CÁT TRÁI PHÉP

Thực hiện quy định của Luật Khoáng sản năm 2010, thời gian qua, Sở Tài nguyên - Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản trên địa bàn tỉnh đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Đặc biệt, trên cơ sở thỏa thuận với các tỉnh giáp ranh Lâm Đồng, Tây Ninh, Sở Tài nguyên - Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh cấp phép cho 2 doanh nghiệp khai thác cát xây dựng trên sông Đồng Nai đoạn qua địa bàn xã Thống Nhất (Bù Đăng) và trên sông Sài Gòn đoạn qua các xã: Minh Đức, Tân Hiệp, Đồng Nơ (Hớn Quản); cấp phép cho Công ty TNHH MTV cao su Bình Phước thăm dò khoáng sản cát trên sông Đồng Nai với chiều dài 14km, chia làm 3 đoạn.

Cát được khai thác dưới lòng sông Đồng Nai (đoạn chảy qua xã Đồng Nai, Bù Đăng) làm ảnh hưởng đến dòng chảy, gây sạt lở hai bên bờ sông (ảnh chỉ mang tính minh họa) - Ảnh: Thanh Thúy

Để nâng cao hiệu quả trong bảo vệ khoáng sản và tăng cường quản lý nhà nước, các cấp chính quyền 2 tỉnh Bình Phước và Lâm Đồng đã ký kết quy chế phối hợp. Trong đó, quy định cụ thể nguyên tắc, nội dung, phương thức phối hợp, trách nhiệm của các sở, ngành và địa phương liên quan. Công tác thanh - kiểm tra được thực hiện định kỳ hoặc đột xuất. Trong năm 2016, ngoài thanh tra định kỳ hằng năm, Sở Tài nguyên - Môi trường còn chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính Công ty TNHH sản xuất thương mại và dịch vụ Trường Phát khai thác cát trên sông Đồng Nai với số tiền 70 triệu đồng. Sở cũng yêu cầu công ty chấp hành nghiêm thời gian hoạt động, khoảng cách an toàn đối với bờ sông và các quy định của pháp luật trong khai thác khoáng sản. Đặc biệt, Sở Tài nguyên - Môi trường đang thanh tra việc chấp hành các quy định pháp luật trong hoạt động khai thác khoáng sản cát. Đến nay, trên địa bàn tỉnh chưa phát hiện trường hợp nào khai thác cát trái phép.

CẦN GẮN QUY HOẠCH KHAI THÁC CÁT VỚI CHỐNG SẠT LỞ BỜ SÔNG

Tại hội nghị, nhiều ý kiến cho rằng, cần giao trách nhiệm cho bộ, ngành liên quan và địa phương tổng rà soát tất cả các mỏ hiện nay; nghiên cứu cơ chế thuế khai thác cát, khoáng sản vì giá cát đang cao, lợi ích từ việc này là rất lớn. Đối với tội phạm trong lĩnh vực này, ngành công an phải tăng cường khởi tố hình sự. Những nơi đã xảy ra sạt lở phải đình chỉ ngay hoạt động khai thác cát. Đối với chủ các mỏ cát, ngoài nghĩa vụ nộp thuế, nếu khai thác ngoài phạm vi, khai khống hóa đơn, có thể khởi tố và phải bồi thường nếu gây sạt lở, thiệt hại cho người dân.

Phó thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng đề nghị, các địa phương tập trung rà soát lại các quy hoạch thăm dò khai thác khoáng sản cát. Những giấy phép không còn phù hợp phải rút lại. Đặc biệt cần chấn chỉnh nạn “cát tặc”, gắn quy hoạch khai thác cát, sỏi với quy hoạch chống sạt lở bờ sông. Đồng thời sớm tìm và sản xuất ra vật liệu thay thế cát xây dựng, cát san nền...

Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đề nghị: Bộ Giao thông - Vận tải tăng cường kiểm tra phương tiện giao thông đường thủy, phương tiện khai thác cát, không gia hạn hoặc cấp lại các giấy phép đã hết hạn đối với những dự án xã hội hóa trong nạo vét, duy tu luồng hàng hải, đường thủy nội địa. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì phối hợp xem xét đánh giá tình hình biển xâm thực, nghiên cứu lập phương án sử dụng nguồn cát nhiễm mặn. Bộ Xây dựng tăng cường hướng dẫn sử dụng và sản xuất cát nhân tạo thay thế cát tự nhiên hoặc tận dụng sỉ than làm vật liệu san nền... Phó thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo các địa phương có kế hoạch bảo vệ nguồn khoáng sản chưa khai thác, thông báo công khai diện tích, sản lượng mỏ để nhân dân giám sát. Kiên quyết xử lý tổ chức, cá nhân và người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng lập bến bãi khai thác cát trái phép. Kiên quyết không sử dụng cát tự nhiên làm vật liệu san lấp...

Minh Luận