Chính trị 13:21, 11/02/2017 GMT+7

Tên gọi tỉnh Bình Phước có từ ngày 30-1-1971, khi Trung ương Cục miền Nam ra nghị quyết sáp nhập 2 tỉnh Bình Long, Phước Long thành một đơn vị trực thuộc Trung ương Cục. Bình Phước là một địa bàn ác liệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ và hy sinh anh dũng của nhân dân ta.

Tỉnh Bình Phước có nhiều đơn vị được giải phóng trước ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và việc chọn ngày giải phóng của tỉnh nhiều năm chưa thực hiện được. Ngày 15-4-2015, Tỉnh ủy đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến của các nhân chứng lịch sử, nhà khoa học, các đồng chí nguyên lãnh đạo tỉnh để xác định ngày giải phóng tỉnh Bình Phước. Từ kết quả hội nghị, ngày 21-4-2015, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã nghiên cứu, thảo luận với tinh thần khách quan, khoa học, trách nhiệm với lịch sử và đi đến thống nhất chọn 23-3-1975 là ngày giải phóng quận An Lộc - trung tâm hành chính của tỉnh Bình Long làm ngày giải phóng tỉnh Bình Phước. Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất chọn ngày giải phóng của tỉnh là 23-3-1975 với các lý do sau:

Về nguyên tắc, đầu tiên cần phải xem xét theo quan điểm lịch sử cụ thể, có nghĩa là phải xem xét vấn đề gắn với bối cảnh lịch sử ở thời điểm xảy ra sự kiện. Trong trường hợp này, phải ghi nhận cơ cấu tổ chức hành chính và vị thế của các địa phương trong tỉnh Bình Phước ngày nay đúng như hiện trạng ở giai đoạn 1972-1975. Tức là ở từng thời điểm được giải phóng, chỉ có 2 quận Phước Bình và An Lộc là tỉnh lỵ (trung tâm hành chính) của 2 tỉnh Phước Long và Bình Long. Các quận còn lại như Bù Đăng, Bù Đốp, Lộc Ninh, Chơn Thành, kể cả quận Đôn Luân (thị xã Đồng Xoài ngày nay) đều là quận nhỏ không phải trung tâm hành chính của tỉnh lúc bấy giờ. Nguyên tắc thứ hai là để chọn một ngày có tính chất đại diện cho một chuỗi sự kiện, bao giờ cũng phải lấy ngày diễn ra sự kiện tại trung tâm chính trị - hành chính, nơi đặt bộ máy chính quyền đầu não của đất nước hoặc địa phương. Tuân thủ các nguyên tắc đó và đối chiếu tình hình thực tế ở 2 tỉnh Phước Long và Bình Long thời điểm ấy thì chỉ có 2 ngày được chọn là 6-1-1975 - ngày giải phóng Phước Long và 23-3-1975 - ngày giải phóng An Lộc.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy còn căn cứ vào các tiêu chí: Ngày giải phóng là ngày diễn ra tại trung tâm chính trị - hành chính, nơi đặt bộ máy chính quyền đầu não của đối phương đã sụp đổ toàn diện về chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa - xã hội. Sự kiện này phải nằm trong chuỗi sự kiện của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Như vậy, ngày 6-1-1975 giải phóng tỉnh Phước Long là “Trận trinh sát chiến lược” rất quan trọng đối với địa phương và với toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, nhưng lại không liên quan trực tiếp và không nằm trong chuỗi sự kiện của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975. Vì cuộc tổng tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn miền Nam chính thức bắt đầu từ ngày 4-3-1975 với chiến dịch Tây Nguyên. Mặt khác, ngày 6-1-1975 giải phóng Phước Long mới chỉ là giải phóng một nửa tỉnh Bình Phước ngày nay. Do vậy, nếu chọn ngày 6-1-1975 là ngày giải phóng tỉnh Bình Phước thì chưa đầy đủ ý nghĩa và các tiêu chí, nguyên tắc. Ngày 23-3-1975, giải phóng An Lộc là sự kiện đã đáp ứng đầy đủ và trọn vẹn các nguyên tắc, tiêu chí để chọn là ngày giải phóng tỉnh Bình Phước.

Ngoài ra, về mặt thực tế, các tỉnh và thành phố ở miền Nam thường chọn ngày giải phóng của tỉnh là ngày mà địa phương nơi trung tâm tỉnh hiện nay được giải phóng. Nhưng riêng tỉnh Bình Phước có đặc điểm khác, vì trung tâm tỉnh hiện nay không phải đặt tại Phước Long hoặc Bình Long, mà tại Đồng Xoài (trung tâm quận Đôn Luân trước đây, giải phóng ngày 26-12-1974). Ngày 23-3-1975, toàn bộ chính quyền đầu não của 2 tỉnh Phước Long, Bình Long đã sụp đổ, hầu hết đất đai, dân số ở tỉnh Bình Phước hiện nay được giải phóng. Vì vậy, chọn 23-3-1975 làm ngày giải phóng tỉnh Bình Phước là khách quan, khoa học và đầy đủ ý nghĩa nhất.

Tại lễ kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước do Tỉnh ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN tỉnh long trọng tổ chức ngày 24-4-2015, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN tỉnh đã chính thức thông báo với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong tỉnh và người Bình Phước ở ngoài tỉnh: Ngày giải phóng tỉnh Bình Phước là 23-3-1975.

Ngày giải phóng 23-3-1975 mãi mãi là một trang chói lọi nhất của lịch sử tỉnh Bình Phước anh hùng. Đây là ngày để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tỉnh Bình Phước tổ chức các hoạt động kỷ niệm, khơi dậy và phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết xây dựng tỉnh Bình Phước ngày càng giàu đẹp, văn minh; tôn vinh, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc tới cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã hy sinh, đóng góp to lớn cho độc lập, hòa bình và sự phát triển của tỉnh.

Hải Châu