Chính trị 08:51, 10/06/2016 GMT+7

BP - Đại biểu HĐND các cấp giữ vị trí, vai trò vô cùng quan trọng, là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân ở đơn vị bầu cử ra mình và của nhân dân trong đơn vị hành chính đó; là người thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước ở địa phương. Thực tế, chất lượng hoạt động của HĐND một số nơi còn hạn chế, chưa phát huy được chức năng, nhiệm vụ. Một trong những nguyên nhân dẫn tới sự hạn chế đó là có vị đại biểu thiếu tinh thần trách nhiệm, ngại đeo bám đến cùng các vấn đề cử tri quan tâm hoặc chưa sâu sát cơ sở, ngại va chạm khi giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật của các cơ quan, đơn vị và đội ngũ cán bộ, công chức.

Định kỳ một năm 4 lần đại biểu HĐND các cấp tiếp xúc cử tri trước và sau kỳ họp HĐND 6 tháng, cuối năm. Đây là diễn đàn để cử tri gặp gỡ, bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, nhất là phản ánh những bức xúc của mình, còn đại biểu HĐND nắm bắt tình hình, giải trình hay ghi nhận các ý kiến của cử tri, gửi đến các cơ quan chức năng để kỳ họp lần sau trả lời, đồng thời thông báo, tuyên truyền kết quả nội dung kỳ họp HĐND, nhất là nội dung các nghị quyết, chính sách mới được thông qua. Thông thường, để tiết kiệm thời gian và giảm bớt hội họp, hội nghị tiếp xúc cử tri với đại biểu HĐND tỉnh và huyện thường được gộp chung. Một thực tế là dù tổ chức chung hay riêng thì tại các điểm tiếp xúc cử tri, do quỹ thời gian có hạn (diễn ra trong 1 buổi), trong khi nội dung tiếp xúc lại nhiều, nhất là kỳ họp cuối năm nên thời gian để tất cả đại biểu thông báo kết quả thực hiện nhiệm vụ của mình hầu như không có. Khi trả lời ý kiến cử tri, thường thấy 1 đại biểu đại diện cho tổ đại biểu HĐND tỉnh, huyện, xã trả lời. Việc một người đại diện trả lời như vậy ở nhiều nơi được lặp đi lặp lại, dẫn đến các vị đại biểu còn lại không chủ động phát huy vai trò của mình trước cử tri, bởi ỷ lại việc “diễn thuyết”, giải trình đã có vị đại biểu đại diện lo, còn mình tham dự cho đủ thành phần.

Đại biểu HĐND các cấp phần lớn là cán bộ lãnh đạo các cấp hoạt động kiêm nhiệm. Mặc dù hoạt động chất vấn tại các kỳ họp HĐND trong thời gian gần đây được đẩy mạnh, tạo không khí dân chủ, cởi mở và thể hiện tinh thần trách nhiệm cao... nhưng thực tế ý kiến chất vấn của đại biểu HĐND các cấp phần lớn là chuyển tải phản ánh bức xúc của cử tri đến nghị trường, còn số vụ việc chất vấn do bản thân đại biểu bằng năng lực của mình, trong quá trình công tác phát hiện ra hạn chế, bất cập thì chưa nhiều.

Một trong những nguyên nhân khiến đại biểu HĐND chưa phát huy được năng lực giám sát là do thiếu thông tin. Dễ thấy nhất là tình trạng bị động, không nắm được các hoạt động quản lý, điều hành của chính quyền nơi mình công tác và ứng cử bởi chưa có quy định bắt buộc về chế độ thông tin báo cáo của cơ quan quản lý nhà nước đối với đại biểu HĐND. Vì thế, các đại biểu thiếu hẳn kênh thông tin để phục vụ chức năng giám sát quản lý, điều hành của chính quyền và thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Thậm chí có nhiều chủ trương, chính sách lớn của Nhà nước, địa phương, nếu đại biểu không chịu khó tìm tòi, nghiên cứu trên các báo chuyên ngành, báo địa phương thì cũng không biết để trả lời cử tri khi được hỏi. Bởi đến đúng kỳ họp HĐND thì đại biểu mới được cung cấp thông tin, lúc đó thì đã “lỗi thời”, nhất là đối với các vị đại biểu HĐND không tham gia bộ máy cơ quan Đảng, chính quyền, MTTQ, các đoàn thể.

Để đại biểu HĐND phát huy được vị trí, vai trò, chức năng đại diện của mình, sau khi trúng cử, mỗi đại biểu ngoài việc tiếp xúc cử tri định kỳ, cần có kỹ năng thu thập thông tin cơ sở qua nhiều kênh. Trên cơ sở đó để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và phát hiện ra những vấn đề nảy sinh cần giải thích, tuyên truyền hoặc đề đạt cơ quan chức năng giải quyết, xử lý kịp thời. Tại các cuộc tiếp xúc cử tri, các vị đại biểu nên luân phiên đại diện trả lời, không nhất thiết phải là người có địa vị cao nhất làm đại diện, bởi xét về quyền lực thì tất cả đại biểu HĐND đều có vị trí ngang nhau. Đồng thời, cần có cơ chế cung cấp thông tin về hoạt động quản lý, điều hành của chính quyền hằng tháng cho các vị đại biểu nắm, phục vụ hoạt động giám sát của mình.

Nhật Hạ