Chính trị 07:15, 20/05/2016 GMT+7

Xin ông cho biết vai trò của truyền thông khoa học - công nghệ?

Ông Nguyễn Minh Quang: Truyền thông có vai trò hết sức quan trọng nhằm khẳng định khoa học và công nghệ (KH&CN) là động lực quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, kinh tế tri thức, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Thời gian qua, hoạt động KH&CN đã gặt hái được nhiều thành tựu, đóng góp to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và tiếp tục được khẳng định là quốc sách hàng đầu, là động lực quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Trong tỉnh, các cơ quan truyền thông, trang/cổng thông tin điện tử đều đã chuyển tải kịp thời các tri thức KH&CN, kết quả nghiên cứu, ứng dụng KH&CN, nâng cao nhận thức người dân, doanh nghiệp, nhà quản lý. Nhờ đó năng suất và chất lượng các ngành sản xuất chủ lực của tỉnh không ngừng được tăng lên, nhất là trong sản xuất nông nghiệp và công nghiệp chế biến.

Qua các kênh truyền thông, người dân cũng như các cấp quản lý ý thức được vai trò của KH&CN có tính chất quyết định phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao tính cạnh tranh và hiệu quả của sản phẩm, hàng hóa và của cả nền kinh tế. Không chỉ dừng lại ở mức nhận thức, truyền thông phải tạo được sự đồng thuận, ủng hộ, tham gia của toàn xã hội, biến thành hành động, đẩy mạnh hơn nữa việc áp dụng KH&CN vào quản lý, sản xuất và đời sống. Chiến lược phát triển KH&CN Việt Nam giai đoạn 2011-2020 đã xác định hoạt động tuyên truyền, phổ biến KH&CN là một trong 6 giải pháp chủ yếu để phát triển KH&CN Việt Nam.

Một vai trò trọng yếu khác của truyền thông KH&CN là tuyên truyền, phổ biến, đưa nhanh các tri thức KH&CN vào thực tiễn sản xuất và đời sống. Chiến lược phát triển KH&CN Việt Nam giai đoạn 2011-2020 cũng nhấn mạnh cần: “Nhân rộng và tăng cường mô hình phổ biến kiến thức KH&CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới tại các địa phương”. KH&CN luôn là cái mới, những đúc kết từ thực tiễn cuộc sống, ban đầu luôn luôn là thiểu số, chưa được biết đến, công nhận rộng rãi. Do đó, việc làm sao cho cả xã hội biết đến, ủng hộ, công nhận và phát triển là nhiệm vụ khó khăn của công tác truyền thông KH&CN. Mặt khác, truyền thông về KH&CN là lĩnh vực chuyên sâu, chuyên môn hóa cao. Trong khi đó, những người làm công tác truyền thông lại chưa am hiểu sâu về KH&CN; còn những người làm khoa học hiểu rất rõ về chuyên môn nhưng lại yếu nghiệp vụ truyền thông. Chưa kể họ cũng có tâm lý ngại va chạm, né tránh dư luận xã hội.

Xin ông cho biết thực trạng truyền thông về KH&CN trên địa bàn tỉnh hiện nay như thế nào?

Ông Nguyễn Minh Quang: Nhận thức được tầm quan trọng của truyền thông KH&CN, những năm gần đây, Bình Phước đã có nhiều nỗ lực và thực sự đã có những thành tựu quan trọng trong hoạt động này. Sở KH&CN đã đầu tư xây dựng 87 điểm khai thác thông tin KH&CN tại 87 xã trên địa bàn tỉnh; xây dựng 5 thư viện điện tử cho các huyện; 1 thư viện điện tử cho Trường cao đẳng Sư phạm Bình Phước; 1 thư viện điện tử cho Trường THPT Dân tộc nội trú Bình Long và 1 thư viện điện tử cho Thư viện tỉnh; đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin KH&CN của tỉnh; bản tin KH&CN của tỉnh phát hành trên 150 số; có trên 10 ngàn tin, bài, hình ảnh về KH&CN được đăng trên cổng thông tin điện tử của Sở KH&CN. Báo Bình Phước mỗi số đều có nội dung phổ biến về KH&CN, kỹ thuật mới. Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Phước phát hàng trăm chuyên mục về KH&CN. Ngoài ra, các thông tin tuyên truyền về nghiệm thu hay xét duyệt đề cương, đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh đều được thông tin kịp thời...

Tuy nhiên, cũng như các tỉnh, thành phố khác trong cả nước, hoạt động tuyên truyền, phổ biến KH&CN của Bình Phước còn nhiều bất cập, như: Số lượng các sản phẩm truyền thông KH&CN còn ít, chưa phong phú, chưa đáp ứng được nhu cầu thông tin về KH&CN cho quảng đại quần chúng. Tính chuyên nghiệp của truyền thông KH&CN còn yếu, nhiều sản phẩm truyền thông chưa mang tính chuyên sâu, khả năng thể hiện tính khoa học kém. Phương thức truyền tải nội dung thông tin chưa thu hút người đọc, người nghe, người xem. Chưa có chuyên trang, chuyên mục riêng về KH&CN trên Báo Bình Phước và Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Phước. Hoạt động giới thiệu những thành tựu, kết quả ứng dụng KH&CN chưa thực sự hiệu quả. Nguồn lực cho hoạt động truyền thông KH&CN đang rất yếu và thiếu, tài chính còn khó khăn, cơ sở vật chất cũng hạn chế...

Theo ông, cần phải làm gì để nâng cao hiệu quả truyền thông về KH&CN?

Ông Nguyễn Minh Quang: Để nâng cao chất lượng thông tin, tuyên truyền về KH&CN, tôi cho rằng cần chú ý đến một số giải pháp chính sau: 

Thứ nhất, KH&CN luôn là cái mới, do đó, việc làm sao cho cả xã hội biết đến, ủng hộ, công nhận và phát triển là nhiệm vụ khó khăn của truyền thông KH&CN. Vì vậy, thời gian tới rất cần sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo các sở, ban, ngành, huyện, thị nhằm đẩy mạnh cung cấp thông tin về các hoạt động KH&CN của đơn vị mình, cởi mở hơn trong đối thoại với các cơ quan báo chí. Hội Nhà báo tỉnh, Sở KH&CN cần có chương trình đào tạo đội ngũ làm công tác truyền thông về KH&CN phải giỏi cả chuyên môn và nghiệp vụ báo chí. Những người làm khoa học phải chủ động cung cấp thông tin và những người làm truyền thông cũng chủ động đến với nhà khoa học. Các cơ quan truyền thông trong tỉnh cần tạo điều kiện cho phóng viên, biên tập viên tham gia giải thưởng báo chí về KH&CN do Bộ KH&CN tổ chức hằng năm; qua đó khuyến khích các phóng viên, cơ quan báo chí tích cực tham gia tuyên truyền về KH&CN để góp phần đưa nhanh kết quả nghiên cứu vào cuộc sống và sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, nhà nước cần có chính sách và nguồn lực thỏa đáng để khuyến khích, hỗ trợ cho công tác truyền thông KH&CN. Ví dụ, cần bố trí kinh phí tuyên truyền vào đề tài, dự án của các nhà khoa học. Khi lập dự toán phải có mục tuyên truyền phổ biến kết quả nghiên cứu, tổ chức hội nghị, hội thảo, triển khai ứng dụng. Cần có kinh phí đào tạo nghiệp vụ cho phóng viên về KH&CN, đào tạo về nghiệp vụ truyền thông cho cán bộ khoa học; chú trọng đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ sở truyền thông chuyên nghiệp.

Thứ ba, cơ quan quản lý KH&CN cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thông tấn, báo chí xây dựng những chương trình, hoạt động thu hút được sự quan tâm của toàn xã hội. Khi nhận thức của toàn xã hội về KH&CN thay đổi, thấy KH&CN thực sự là một trong những yếu tố quyết định của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, là yếu tố quyết định cho sự phát triển của quốc gia, khi đó truyền thông KH&CN mới có chỗ đứng xứng đáng trong xã hội.

Hy vọng trong thời gian tới công tác truyền thông về KH&CN có bước phát triển lên tầm cao mới, làm tốt vai trò là “cầu nối” đưa KH&CN gần hơn với người dân. Từ đó các tiến bộ KH&CN sẽ được ứng dụng rộng rãi, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Xin chân thành cảm ơn ông!

Hải Châu (thực hiện)