Chính trị 06:39, 19/05/2016 GMT+7

Những ngày tháng 5 lịch sử, mỗi người dân Việt Nam đều nhớ đến ngày sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đã 47 năm Người đi xa, nhưng sự nghiệp và tư tưởng, tấm gương sáng ngời của Người vẫn sống mãi trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc, trường tồn theo thời gian, tỏa sáng trong hành trình phát triển của nhân dân Việt Nam và nhân loại tiến bộ.

Mỗi dịp kỷ niệm ngày sinh của Người đều thấy một sự giản dị, khiêm tốn đến cao thượng.

Ngày 18-5-1946, trên trang nhất Báo Cứu Quốc xuất bản tại Hà Nội có đăng một bài báo đặc biệt với tựa đề: “Cụ Hồ Chí Minh với dân tộc Việt Nam”. Bài báo đã chính thức thông báo ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh là 19-5-1890.

Ngày 19-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp đại biểu thiếu nhi thủ đô, tự vệ, hướng đạo sinh và các đại biểu Nam bộ đến chúc thọ. Đáp lại tình cảm của mọi người, Bác nói: “Thật ra, các bác ở đây làm to sinh nhật tôi, chứ tuổi 56 chưa có gì đáng chúc thọ, cũng hãy còn như thanh niên cả, mà trước các anh, các chị, trước cảnh yên vui ở Bắc đây, tôi thật thấy làm xấu hổ rằng trong Nam chưa được thái bình”.

Ngày 19-5-1947, giữa lúc chiến tranh lan rộng ra cả nước, sinh nhật Bác diễn ra tại một địa điểm bí mật trên chiến khu ở Sơn Dương (Tuyên Quang) chỉ với một bó hoa rừng của những người thân cận tặng người đứng đầu cuộc kháng chiến. Nhưng Bác đã dành bó hoa ấy để đi viếng người cấp dưỡng của mình vừa qua đời vì sốt rét.

Ngày 19-5-1948, Quốc hội, Chính phủ, các đoàn thể và các tầng lớp nhân dân đã gửi thư chúc mừng nhân dịp sinh nhật Bác. Đáp lại những lời chúc mừng, Bác viết thư cảm ơn, có đoạn: “Đồng bào yêu mến chúc thọ tôi, tôi biết lấy gì, nói gì để báo đáp lại lòng thân ái ấy? Tôi chỉ có một cách báo đáp là kiên quyết cùng đồng bào chịu cực, chịu khổ, quyết cùng đồng bào kháng chiến cho đến thắng lợi hoàn toàn...”.

Ngày 19-5-1949, Bác không muốn tổ chức lễ mừng sinh nhật của mình. Lúc này tình hình chiến sự đang ác liệt. Vì thế để trả lời một số cán bộ đề nghị tổ chức sinh nhật mình, trước ngày 19-5, Bác đã làm bài thơ “Không đề”:

“Vì nước nên chưa nghĩ đến nhà

Năm mươi chín tuổi vẫn chưa già

Chờ cho kháng chiến thành công đã

Bạn sẽ ăn mừng sinh nhật ta”.

Trước ngày 19-5-1950, tại một cuộc họp cán bộ các cơ quan Trung ương ở Thác Dẫng (Tuyên Quang), nhân cuộc họp nhiều đồng chí đến chúc mừng sinh nhật Bác, để cảm ơn và đáp lại lời chúc thọ của mọi người, Bác đã làm bài thơ:

“Sáu mươi tuổi hãy còn xuân chán

So với ông Bành vẫn thiếu niên

Ăn khỏe, ngủ ngon, làm việc khỏe

Trần mà như thế kém gì tiên”.

Ngày 19-5-1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp các đại biểu Quốc hội, Chính phủ, mặt trận... đến chúc thọ. Sau đó, Người tiếp các nhà báo, trả lời về chính sách của Chính phủ, về quan hệ quốc tế và vấn đề hòa bình thế giới.

Năm 1952, với bút danh C.B, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài “Giặc Pháp phản Đức chúa” đăng Báo Nhân dân số 58 ra ngày 19-5-1952, tố cáo tội ác của thực dân Pháp xâm lược Việt Nam và giết hại những người dân lương, giáo vô tội.

Ngày 19-5-1953, Bác thăm các cháu lớp mẫu giáo nhỏ tuổi, con em của các đồng chí cán bộ các cơ quan Trung ương. Trước đó, Bác làm bài thơ đọc và gửi đến mọi người, với nhan đề “Sáu mươi ba tuổi”:

“Chưa năm mươi đã kêu già

Sáu ba mình vẫn nghĩ là đương trai

Sống quen thanh đạm nhẹ người

Việc làm tháng rộng ngày dài ung dung”.

Ngày 19-5-1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được nhiều thư, điện của cán bộ, nhân dân, quân đội, thiếu nhi... và tiếp nhiều đoàn đến chúc thọ. Cùng ngày, với bút danh C.B, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài “Phi la tốp”, đăng Báo Nhân dân số 186 (từ ngày 19-5 đến 21-5-1954). Bài báo viết về khả năng sản xuất loại thuốc mới của y tế Việt Nam.

Ngày 19-5-1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Nhà máy xe lửa Gia Lâm (Hà Nội). Nói chuyện với cán bộ, công nhân nhà máy, Người căn dặn: “Muốn thi đua cho có kết quả thì phải đoàn kết, phổ biến kinh nghiệm cho nhau, bền gan và cố gắng học tập”.

Ngày 19-5-1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp nhiều đoàn cán bộ, đại biểu các tầng lớp nhân dân đến chúc mừng sinh nhật lần thứ 66 của Người.

Ngày 19-5-1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm chùa Thầy, xã Sài Sơn, Quốc Oai, Hà Tây.

Ngày 19-5-1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm chùa Hương Tích, một danh lam thắng cảnh nổi tiếng của Việt Nam. Người căn dặn cán bộ, nhân dân địa phương phải trồng nhiều cây dọc 2 bờ suối Yến, phải bảo vệ và xây dựng thắng cảnh đẹp hơn để ngày càng có nhiều du khách trong và ngoài nước đến thăm.

Ngày 19-5-1959, Người thăm Nhà máy rượu Hà Nội. Cùng ngày, Người đến thăm núi Thầy và vãn cảnh chùa Tây Phương ở xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây cũ. Người gửi tặng huy hiệu cho 1 học sinh ở Trường tiểu học Trung Hoa (Hà Nội) nhặt được của rơi, trả lại người mất.

Ngày 19-5-1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định khen thưởng cho một số cá nhân và đơn vị xuất sắc trong phong trào làm phân bón.

Ngày 19-5-1961, 19-5-1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh công tác tại nước ngoài.

Ngày 19-5-1963, kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa II năm 1963 khai mạc đúng vào dịp chuẩn bị kỷ niệm lần thứ 73 ngày sinh của Bác. Trong kỳ họp này, các đại biểu Quốc hội đã nhất trí đề nghị Quốc hội trao tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh Huân chương Sao Vàng - Huân chương cao quý nhất của Nhà nước Việt Nam. Biết tin, Bác nói: “Tôi vừa nhận được một tin tức làm tôi rất cảm động và sung sướng. Đó là tin Quốc hội có ý định tặng cho tôi Huân chương Sao Vàng - Huân chương cao quý nhất của nước ta. Tôi xin tỏ lòng biết ơn Quốc hội. Nhưng tôi xin Quốc hội cho phép tôi chưa nhận Huân chương ấy. Vì sao? Vì Huân chương là để thưởng người có công huân, nhưng tôi tự xét chưa có công huân xứng đáng với sự tặng thưởng cao quý của Quốc hội”. Bác nói tiếp: “Miền Nam thật là xứng đáng với danh hiệu “Thành đồng Tổ quốc” và xứng đáng được tặng Huân chương cao quý nhất, vì những lẽ đó, tôi xin Quốc hội đồng ý thế này: Chờ đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Tổ quốc hòa bình, thống nhất, Bắc Nam sum họp một nhà, Quốc hội sẽ cho phép đồng bào miền Nam trao cho tôi Huân chương cao quý. Như vậy thì toàn dân ta sẽ sung sướng vui mừng”.

Ngày 19-5-1964, nhân dịp kỷ niệm sinh nhật thứ 74, Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của Tạp chí MaiNôrily Ốpoăn - tạp chí của một nhóm trí thức tiến bộ Mỹ xuất bản. Nội dung trả lời phỏng vấn về tình hình ở Việt Nam và cuộc xâm lược của Mỹ ở miền Nam Việt Nam và quyết tâm của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược.

Năm 1965, nhân dịp sinh nhật lần thứ 75, trong tài liệu “Tuyệt đối bí mật” của mình, lần đầu tiên Bác viết: “Năm nay, tôi đã 75 tuổi. Tinh thần vẫn sáng suốt, thân thể vẫn khỏe mạnh. Tuy vậy, tôi cũng là lớp người “xưa nay hiếm”... tôi để lại mấy lời này, chỉ nói tóm tắt vài việc thôi. Phòng khi đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước và đồng chí trong Đảng khỏi cảm thấy đột ngột”. Tài liệu này được Bác bắt đầu viết vào ngày 15-5-1965, có sự chứng kiến của đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng. 

Ngày 19-5-1966, 19-5-1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh công tác tại nước ngoài.

Lúc 9 giờ ngày 10-5-1968, Người đặt bút viết câu mở đầu vào tài liệu “Tuyệt đối bí mật” để gửi lại cho đời sau: “Năm nay, tôi vừa 78 tuổi, vào lớp người “trung thọ”. Tinh thần vẫn sáng suốt tuy sức khỏe có kém so với vài năm trước đây...”. Sinh nhật lần thứ 78 của mình, Bác không “vắng nhà” như những năm trước mà dành tất cả thời gian, tập trung suy nghĩ, sửa chữa bản “Di chúc” - “tài sản vô giá” của Người để lại cho dân tộc Việt Nam.

10 giờ 30 phút ngày 19-5, Bác tiếp chị Phan Thị Quyên - vợ Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi. Trong ngày này, Bác gửi tặng tỉnh Nghệ An tấm ảnh chân dung có ghi phía dưới ảnh “Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu trong mọi công tác, phải hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân”.

Đã 47 năm Người đi xa nhưng sự nghiệp và tư tưởng, tấm gương đạo đức sáng ngời của Người vẫn sống mãi trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc, trường tồn theo thời gian, tỏa sáng trong hành trình phát triển của nhân dân Việt Nam và nhân loại tiến bộ. 

Trần Phương
 (Bài viết sử dụng tư liệu lịch sử)