Chính trị 06:24, 05/08/2015 GMT+7

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình tuyên bố:  Đây là hành động xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam với Hoàng Sa, đi ngược lại nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, ngăn cản đà phát triển của quan hệ hai nước, làm cho tình hình thêm căng thẳng, phức tạp, đe dọa an ninh an toàn hàng hải trong khu vực. Việt Nam phản đối và nghiêm khắc yêu cầu Trung Quốc tôn trọng chủ quyền của Việt Nam, hành xử có trách nhiệm, dừng ngay và không tái diễn các hành động làm căng thẳng và phức tạp thêm tình hình.

Từ xa xưa, quần đảo Hoàng Sa đã thuộc chủ quyền của Việt Nam, mang tên là Bãi Cát Vàng hay Cồn Vàng. Hoàng Sa có  khoảng 120 đảo, bãi san hô và mỏm đá ngầm nhỏ. Vì có nhiều hòn đảo, đá, cồn đụn, bãi cạn lúc nổi lúc chìm theo mực nước thủy triều lên xuống, nên số lượng đảo tùy theo cách đếm mà nhiều hay ít. Các chính quyền Việt Nam từ thế kỷ 17-18 đã tổ chức khai thác quần đảo. Đến đầu thế kỷ 19, nhà Nguyễn Việt Nam đã chính thức xác lập chủ quyền trên quần đảo Hoàng Sa. Đầu thế kỷ 20, liên bang Đông Dương thuộc Pháp tiếp tục chủ quyền đối với quần đảo từ nhà Nguyễn, nhưng bắt đầu có sự tranh chấp chủ quyền với các chính quyền Trung Quốc. Trước năm 1974, chế độ cũ ở miền Nam (Việt Nam Cộng hòa) tiếp nối thực hiện chủ quyền và kiểm soát một số đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa.

Ngày 15-1-1974, sau khi tuyên bố lên án chính quyền Việt Nam Cộng hòa “xâm lấn đất đai của Trung Quốc”, “tất cả các quần đảo Nam Sa, Tây Sa, Đông Sa và Trung Sa là lãnh thổ của Trung Quốc”, Bắc Kinh đã đưa quân đổ bộ và cắm cờ Trung Quốc lên các đảo Hữu Nhật, Quang Ảnh, Quang Hòa và Duy Mộng thuộc nhóm đảo phía Tây quần đảo Hoàng Sa. Ngày 16-1-1974, tuần dương hạm Lý Thường Kiệt của Hải quân Việt Nam Cộng hòa đưa quân ra Hoàng Sa và phát hiện hai chiến hạm số 402 và 407 của Hải quân Trung Quốc đang ở gần đảo Hữu Nhật và xác nhận quân Trung Quốc đã chiếm đóng, cắm cờ trên các đảo nơi đây. Ngay lập tức, Ngoại trưởng nước Việt Nam Cộng hòa là ông Vương Văn Bắc đã họp báo, tố cáo Bắc Kinh huy động tàu chiến vi phạm vùng biển quần đảo Hoàng Sa và đưa binh lính đổ bộ xâm chiếm các đảo nơi đây. Từ ngày 17 đến 20-1-1974, trận hải chiến giữa hải quân Việt Nam Cộng hòa và lực lượng hải, lục, không quân của Trung Quốc xảy ra trong tình thế tương quan lực lượng bất lợi cho quân Việt Nam Cộng hòa. Mặc dù đã chiến đấu quả cảm, nhiều binh sĩ đã anh dũng hy sinh nhưng quân Việt Nam Cộng hòa đã không thể giữ được các đảo. Quan sát viên của Việt Nam Cộng hòa tại Liên hiệp quốc lúc bấy giờ đã yêu cầu Chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc xem xét hành động xâm phạm chủ quyền lãnh thổ Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa. Ngày 19-1-1974, Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa ra tuyên cáo, kêu gọi các nước lên án hành động xâm lược thô bạo của Trung Quốc, buộc Trung Quốc chấm dứt ngay hành động xâm lược đó. Cũng trong thời gian này, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã ra tuyên bố nêu rõ lập trường của mình về chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa. (*)

Từ sau trận hải chiến Hoàng Sa 1974 đến nay, Trung Quốc kiểm soát toàn bộ quần đảo Hoàng Sa đồng thời ngang ngược tuyên bố đây là “lãnh thổ” của họ. Vì vậy, cái gọi là “chủ quyền” Trung Quốc ở Hoàng Sa của Việt Nam (mà Trung Quốc gọi là Tây Sa) thực chất là những cuộc xâm lăng lãnh thổ bằng vũ lực. Điều này hoàn toàn không được công nhận và vi phạm nghiêm trọng Điều 2, Khoản 4 của Hiến chương Liên hiệp quốc. Việt Nam khẳng định việc chiếm đóng bằng vũ lực của Trung Quốc đối với hai quần đảo trên là vô giá trị và yêu cầu Trung Quốc chấm dứt các hoạt động vi phạm chủ quyền của Việt Nam tại đây. Việc tổ chức tập trận hoặc đưa tàu du lịch ra vùng biển và các đảo Hoàng Sa của Việt Nam là những việc làm phi pháp của Trung Quốc cần phải chấm dứt ngay. 

Thế Nhàn

(*) Bài viết có tham khảo “Dấu ấn Việt Nam trên biển Đông” của TS Trần Công Trục