Chính trị 10:21, 06/06/2015 GMT+7

BP - Điều 147 trong dự thảo Bộ luật dân sự sửa đổi là những quy định về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu, với nội dung như sau: 1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch dân sự được xác lập. 2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ việc thực hiện giao dịch dân sự sau khi trừ đi các chi phí hợp lý trong thực hiện giao dịch dân sự và chi phí làm phát sinh, bảo quản hoặc phát triển tài sản, hoa lợi, lợi tức. Việc hoàn trả được thực hiện bằng hiện vật. Trường hợp không hoàn trả được bằng hiện vật thì được trị giá thành tiền để hoàn trả. 3. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó. 4. Bên bị thiệt hại vì hành vi trái pháp luật của bên kia được bồi thường. 5. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến các quyền nhân thân do luật có liên quan quy định. 6. Các bên không được nhận lại tài sản, hoa lợi, lợi tức nếu theo quy định của pháp luật những tài sản này bị tịch thu, sung quỹ nhà nước.

Như vậy, Điều 147 nêu trên đã kế thừa quy định tại Điều 137 của Bộ luật dân sự hiện hành, đồng thời có sửa đổi, bổ sung một số điểm: Thứ nhất là khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ việc thực hiện giao dịch dân sự sau khi trừ đi các chi phí hợp lý trong thực hiện giao dịch dân sự và chi phí làm phát sinh, bảo quản hoặc phát triển tài sản, hoa lợi, lợi tức. Việc hoàn trả được thực hiện bằng hiện vật. Trường hợp không hoàn trả được bằng hiện vật thì được trị giá thành tiền để hoàn trả. Thứ hai là bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó. Thứ ba là bên bị thiệt hại vì hành vi trái pháp luật của bên kia được bồi thường. Thứ tư là việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến các quyền nhân thân do luật có liên quan quy định.

Theo suy nghĩ của cá nhân tôi thì mong muốn sửa đổi, bổ sung quy định về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu để bảo đảm công bằng hơn giữa các chủ thể là tích cực, song chỉ bằng một điều luật quy định về hậu quả pháp lý của giao dịch vô hiệu thì lại không đủ để giải quyết triệt để. Vì, giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch dân sự được xác lập. Mọi sự chuyển dịch tài sản và quyền sở hữu tài sản cũng như lợi ích có được từ việc thực hiện giao dịch này là không có căn cứ pháp lý. Do vậy, quyền đòi hoàn trả, nghĩa vụ hoàn trả của các bên được xác định theo các quy định về: Tài sản và quyền sở hữu; Thực hiện công việc không có ủy quyền; Nghĩa vụ hoàn trả do chiếm hữu, sử dụng, được lợi về mặt tài sản không có căn cứ pháp luật; Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật gây ra.

Và vấn đề đặt ra ở đây là cần nhận thức đầy đủ và vận dụng đúng đắn các quy định này trong Bộ luật dân sự để xử lý hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu.

N.V