>> Bài 1: Nỗi buồn của người di cư tự do từ Campuchia
HỨA HẸN TỪ NHỮNG CHÍNH SÁCH MỚI
GIẢI QUYẾT BẾ TẮC
Thực hiện Quyết định số 1748/QĐ-TTg ngày 29-9-2014 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt “Đề án tổng thể đối với người dân di cư tự do từ Campuchia về Việt Nam”, ngày 19-10-2015, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 1830/QĐ-BTP triển khai Tiểu đề án “Giải quyết các vấn đề về quốc tịch, hộ tịch, hộ khẩu và các giấy tờ tùy thân khác cho người di cư tự do từ Campuchia về nước”. Theo đó, Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, các đơn vị liên quan thuộc Bộ Công an, Bộ Ngoại giao và UBND 10 tỉnh có đường biên giới với Campuchia, gồm: An Giang, Đồng Tháp, Long An, Kiên Giang, Tây Ninh, Bình Phước, Đắk Nông, Đắk Lắk, Gia Lai và Kon Tum triển khai thực hiện. Trong quá trình triển khai thực hiện tiểu đề án cần thực hiện 8 nhóm nhiệm vụ. Cụ thể là tuyên truyền nâng cao nhận thức của người di cư tự do về pháp luật của Việt Nam liên quan đến nhập quốc tịch, đăng ký hộ tịch, hộ khẩu, nhập cảnh, xuất cảnh; rà soát, đánh giá tình hình thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia có quy định về quốc tịch, hộ tịch, cư trú, nhập cảnh, xuất cảnh; nghiên cứu, ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết các vấn đề quốc tịch, hộ tịch, hộ khẩu và các giấy tờ tùy thân khác đối với người dân di cư từ Campuchia về Việt Nam; biên soạn, hướng dẫn sử dụng mẫu rà soát, thống kê, đánh giá, phân loại danh sách theo nhóm người di cư tự do từ Campuchia về Việt Nam và mẫu tờ khai; rà soát, thống kê, đánh giá, phân loại, lập danh sách theo nhóm người di cư tự do từ Campuchia về Việt Nam, lập kế hoạch triển khai các biện pháp giải quyết quốc tịch, hộ tịch, hộ khẩu cho từng nhóm đối tượng... Tiểu đề án được triển khai trong vòng 5 năm (2015-2020) và hằng năm các đơn vị thực hiện tiểu đề án báo cáo kết quả về Bộ Tư pháp.
Những người di cư tự do từ Campuchia về Bình Phước thường sống trên các hồ, đập và sông (ảnh chụp trên dòng sông Bé đoạn thuộc địa phận xã Thanh An, huyện Hớn Quản)
BÌNH PHƯỚC THỰC HIỆN 2 ĐỀ ÁN ĐỘC LẬP
Ngày 2-2-2016, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Trăm đã ban hành Kế hoạch số 21/KH-UBND nhằm triển khai Tiểu đề án “Giải quyết các vấn đề về quốc tịch, hộ tịch, hộ khẩu và các loại giấy tờ tùy thân khác cho người di cư tự do từ Campuchia về nước” (Tiểu đề án 2) trên địa bàn tỉnh. Việc triển khai Tiểu đề án 2 của UBND tỉnh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho những người di cư từ Campuchia về nước ổn định cuộc sống, thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân, góp phần đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh. Mặt khác, thực hiện Tiểu đề án 2 còn góp phần giữ vững quốc phòng - an ninh, tăng cường quản lý nhà nước về biên giới quốc gia, quan hệ ngoại giao, tinh thần đoàn kết hữu nghị giữa Việt Nam và Campuchia, đặc biệt là đề phòng các thế lực thù địch, phản động lợi dụng vấn đề người di cư tự do để chống phá Đảng, Nhà nước.
Cùng với việc rà soát, lập danh sách các hộ di cư tự do từ Campuchia về Bình Phước trước ngày 30-6-2016, hiện các huyện, thị đang lập danh sách trẻ trong độ tuổi đi học để vận động các cháu đến trường trong năm học mới. Những em quá tuổi sẽ được học bổ túc văn hóa. Một số huyện đã có hướng bố trí quỹ đất tái định canh cho người di cư tự do. |
Theo đó, từ tháng 7-2016, tất cả người di cư tự do từ Campuchia về nước trước ngày 30-6-2016 hiện cư trú trên địa bàn tỉnh được rà soát, lập danh sách thành 4 nhóm. Nhóm 1, những người có giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam hoặc có căn cứ, thông tin làm cơ sở để xác minh có quốc tịch Việt Nam. Nhóm 2, những người không có bất kỳ loại giấy tờ nào để chứng minh về quốc tịch (bao gồm cả quốc tịch Việt Nam, Campuchia hoặc quốc tịch nước khác); là những người đang rơi vào tình trạng không quốc tịch. Nhóm 3, trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam hoặc sinh ra trên lãnh thổ Campuchia có cha, mẹ thuộc nhóm 1 hoặc nhóm 2. Nhóm 4 là những người có giấy tờ chứng minh quốc tịch Campuchia hoặc quốc tịch nước khác và những người có vợ hoặc chồng thuộc nhóm 1 và nhóm 2. Người di cư tự do từ Campuchia về Việt Nam được phát tờ khai thông tin cá nhân và được công chức tư pháp - hộ tịch phối hợp với công an cấp xã đến từng hộ gia đình và cá nhân hướng dẫn điền thông tin trong tờ khai.
Song song với thực hiện Kế hoạch số 21, UBND tỉnh cũng ban hành Kế hoạch số 170/KH-UBND ngày 4-7-2016 nhằm đảm bảo an sinh xã hội, ổn định đời sống, sản xuất cho người di cư tự do từ Campuchia về Bình Phước với tổng kinh phí hơn 14 tỷ đồng. Kế hoạch này được triển khai trong giai đoạn 2016-2020 đối với 345 hộ (1.472 người) Việt Nam di cư tự do từ Campuchia về Bình Phước gặp khó khăn, chưa nhập quốc tịch, đăng ký hộ khẩu. Trong số đó có 211 hộ cần được hỗ trợ đất ở, 239 hộ cần hỗ trợ nhà ở, số cần hỗ trợ học nghề 700 người, số cần mua thẻ bảo hiểm y tế 1.047 người và 225 học sinh cần được miễn, giảm học phí.
Những hộ ở các huyện, thị xã: Phước Long, Đồng Phú, Chơn Thành, Đồng Xoài, Hớn Quản được hỗ trợ tối thiểu 7,2 triệu đồng/hộ. Các huyện còn lại được hỗ trợ 8,4 triệu đồng/hộ để xây nhà ở. Các vấn đề như bố trí đất làm nhà ở, hỗ trợ học nghề, giải quyết việc làm... cũng được đề án này triển khai trong thời gian tới.
Như vậy, sau thời gian dài sống lênh đênh trên các hồ, đập, sông, không giấy tờ tùy thân, những người di cư tự do từ Campuchia về Bình Phước trước ngày 30-6-2016 đang có nhiều hy vọng để cải thiện điều kiện sống. Các vấn đề an sinh xã hội cũng được triển khai mà không phụ thuộc vào quốc tịch, hộ khẩu. Quá trình này sẽ diễn ra từ năm 2016-2020, đây là quãng thời gian dài nên những người trong diện được rà soát có nhiều cơ hội để tiếp cận chính sách. Tuy nhiên, các huyện, thị có người di cư tự do từ Campuchia về cần tăng cường tuyên truyền để giúp họ nắm thông tin và được hướng dẫn cách thức thực hiện thủ tục.
Nhất Sơn